VÌ SAO MẸ BẦU THƯỜNG XUYÊN BỊ CHUỘT RÚT VỀ ĐÊM?

“Em đang mang thai 28 tuần. Khoảng hơn 1 tháng nay, đêm nào em cũng bị chuột rút, chủ yếu ở bắp chân. Có hôm đang ngủ em phải bật dậy vì bắp chân co cứng, đau đến mức không duỗi được. Bác sĩ cho em hỏi vì sao bà bầu thường bị chuột rút về đêm? Em cần làm gì để giảm tình trạng này ạ?” (Chị T.T.H, 27 tuổi, Bắc Giang)

Vì sao mẹ bầu thường xuyên bị chuột rút về đêm?

Chuột rút là những cơn co cơ đột ngột, không chủ ý, thường xuất hiện ở bắp chân hoặc bàn chân.Tình trạng chuột rút về đêm khi mang thai có liên quan đến sự thay đổi tuần hoàn, tình trạng mỏi cơ bắp, tư thế vận động và sự gia tăng trọng lượng cơ thể.

Nguyên nhân mẹ bầu thường xuyên bị chuột rút về đêm:

• Cơ bắp mệt mỏi sau một ngày hoạt động: Cơ chân, đặc biệt là bắp chân, phải chịu tải trọng lớn hơn khi thai ngày càng phát triển nên dễ co thắt vào ban đêm.
• Ít vận động khi ngủ: Việc nằm yên và duy trì một tư thế trong thời gian dài có thể khiến cơ bắp ít được co duỗi, từ đó dễ xuất hiện chuột rút.
• Tư thế bàn chân khi ngủ: Khi bàn chân vô thức duỗi hoặc các ngón chân hướng xuống dưới, cơ bắp chân bị rút ngắn và có thể kích hoạt cơn co cơ đột ngột.
• Tuần hoàn máu ở chân thay đổi: Tử cung phát triển có thể tạo áp lực lên các mạch máu vùng chậu, làm thay đổi tuần hoàn ở chi dưới, khiến mẹ dễ cảm thấy nặng chân, mỏi chân và chuột rút.
• Mất nước, mất cân bằng điện giải: Uống không đủ nước, ra nhiều mồ hôi, nôn ói có thể làm tăng nguy cơ co cơ.

Chuột rút khi mang thai có phải do thiếu canxi?

Không thể chỉ dựa vào tình trạng chuột rút để kết luận mẹ bầu đang thiếu canxi. Chuột rút trong thai kỳ có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau, trong khi bằng chứng về vai trò của canxi đối với tình trạng này hiện vẫn chưa đủ rõ ràng.

Vì vậy, thai phụ không nên tự ý tăng liều canxi khi bị chuột rút. Việc bổ sung canxi cần dựa trên nhu cầu dinh dưỡng của mẹ, chế độ ăn, các sản phẩm bổ sung đang sử dụng và đánh giá của bác sĩ.

Những yếu tố nào khiến mẹ bầu dễ bị chuột rút hơn?

Một số yếu tố có thể làm mẹ bầu dễ bị chuột rút về đêm hơn gồm:

• Thai nhi và tử cung ngày càng lớn khiến cơ chân phải chịu tải nhiều hơn
• Sự thay đổi tuần hoàn trong thai kỳ ảnh hưởng đến lưu lượng máu ở chi dưới.
• Mẹ đứng hoặc ngồi trong một tư thế quá lâu.
• Thai phụ đi lại nhiều trong thời gian ngắn khiến cơ bắp hoạt động quá mức
• Ít vận động, đặc biệt khi phải ngồi lâu
• Cơ thể thiếu nước, mất nước do thời tiết nóng, nôn ói hoặc vận động nhiều
• Một số thay đổi về điện giải hoặc chế độ dinh dưỡng dinh dưỡng.
• Tư thế ngủ và sự thay đổi vị trí bàn chân trong khi ngủ

Mẹ bầu nên làm gì khi bị chuột rút ban đêm?

Khi cơn chuột rút bất ngờ xuất hiện lúc đang ngủ, mẹ không nên cố chịu đau hoặc duỗi chân thật mạnh ngay lập tức. Trước tiên, hãy bình tĩnh và thực hiện các động tác giúp cơ đang co cứng được thư giãn.

• Duỗi thẳng chân bị chuột rút từ từ. Sau đó kéo các ngón chân hướng về phía cổ chân. Động tác này giúp kéo giãn cơ và giảm cơn co.
• Dùng tay massage nhẹ nhàng vùng cơ đang co cứng. Có thể chườm ấm nhẹ cho đến khi cơ mềm ra và cảm giác đau giảm dần.
• Đứng dậy và đi lại nhẹ nhàng nếu mẹ thấy đủ khỏe và an toàn. Việc đặt trọng lượng lên chân bị chuột rút có thể giúp cơ thư giãn.
• Khi cơn đau đã qua, mẹ nên nghỉ ngơi và uống nước.

Làm gì để hạn chế tình trạng chuột rút ban đêm?

Để giảm tần suất chuột rút trong thai kỳ, mẹ nên thực hiện một số thói quen đơn giản như:

Trước khi ngủ

• Kẽo giãn cơ băos chân trước khi đủ ngủ. Lưu ý  không cố kéo đến mức đau.
• Massage nhẹ nhàng nếu cảm thấy cơ bắp căng mỏi
• Tránh vận động quá sức vào buổi tối
• Không ngồi bất động quá lâu trước khi đi ngủ

Trong ngày

• Đi lại nhẹ nhàng nếu công việc phải ngồi lâu
• Thay đổi tư thế thường xuyên
• Tránh đứng liên tục trong thời gian dài
• Lựa chọn giày dép thoải mái, vừa chân
• Bổ sung nước đầy đủ, tối thiểu 1,5 – 2 lít nước/ngày

Đảm bảo dinh dưỡng cân bằng

Mẹ nên xây dựng chế độ ăn đa dạng, cung cấp đầy đủ các dưỡng chất thiếu yếu như protein, canxi, magie, kali, vitamin và khoáng chất.

Một số thực phẩm nên ưu tiên bổ sung gồm:

• Thực phẩm giàu protein và sắt: thịt nạc, cá, trứng, thịt gia cầm, các loại đậu…
• Thực phẩm giàu canxi: sữa, sữa chua, phô mai, đậu phụ, cá nhỏ ăn cả xương, rau lá xanh…
• Thực phẩm giàu magie: các loại hạt như hạnh nhân, hạt điều, hạt bí; đậu; ngũ cốc nguyên hạt; rau lá xanh…
•  Thực phẩm giàu kali: chuối, bơ, khoai tây, khoai lang, đậu, các loại rau xanh…
• Rau xanh và trái cây: rau cải xoăn, bắp cải, súp lơ, cam, táo, dâu, lê,… cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ và nước.
• Nước: Uống nước đều đặn trong ngày, đặc biệt khi thời tiết nóng hoặc vận động nhiều.

Đặc biệt: Không nên tự ý tăng liều canxi, magie hoặc kali chỉ vì bị chuột rút. Việc bổ sung khoáng chất cần căn cứ vào chế độ ăn, nhu cầu thai kỳ và đánh giá của bác sĩ.

Một số câu hỏi thường gặp

Uống canxi có hết chuột rút không?

Uống thêm canxi không đảm bảo sẽ hết chuột rút.Thai phụ không nên tự ý tăng liều canxi khi chưa có sự cho phép của bác sĩ. Thay vào đó, hãy duy trì chế độ ăn khoa học, uống đủ nước và kéo giãn cơ nhẹ nhàng trước khi ngủ.

Bà bầu bị chuột rút nên duỗi chân hay co chân?

Khi bắp chân đang co cứng, mẹ nên duỗi chân và từ từ kéo các ngón chân hướng về phía đầu gối để cơ được kéo giãn. Mẹ có thể kết hợp massage nhẹ nhàng bằng tay để cảm thấy thư giãn hơn.

Chuột rút nhiều có ảnh hưởng đến em bé không?

Không ảnh hưởng. Chuột rút cơ bắp đơn thuần chủ yếu gây đau và khó chịu cho mẹ, không trực tiếp gây tổn thương thai nhi.

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội