PHÙ CHÂN KHI MANG THAI CÓ SAO KHÔNG?

“Em đang mang thai 32 tuần. Gần đây chân em bị sưng phù, đi dép cũng chật hơn nhiều.  Bác sĩ cho em hỏi phù  chân khi mang thai có nguy hiểm không và em có thể khắc phục bằng cách nào ạ?” (Chị N.T.H, 30 tuổi, Hà Nội)

Phù chân khi mang thai có sao không?

Phù chân nhẹ xuất hiện từ từ tại mắt cá chân, bàn chân vào những tháng giữa và cuối thai kỳ, thường là thay đổi sinh lý và không gây hại cho mẹ hoặc thai nhi.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp phù chân đều bình thường. Nhất là khi tình trạng phù xuất hiện đột ngột hoặc tăng nhanh trong thời gian ngắn, phù ở cả bàn tay, mặt, vùng quanh mắt. Đặc biệt nếu kèm theo đau đầu dữ dội, nhìn mờ, đau vùng thượng vị thì cần đi khám để loại trừ nguy cơ  mắc tiền sản giật – biến chứng sản khoa nguy hiểm.

Vì sao mẹ bầu thường bị phù chân?

Sự thay đổi sinh lý trong thời gian mang thai khiến mẹ đối mặt với tình trạng phù chân:

Cơ thể giữ nhiều nước hơn

Khi mang thai, lượng máu và dịch trong cơ thể tăng lên nhằm đáp ứng nhu cầu của mẹ và thai nhi. Một phần lượng dịch này sẽ tích tụ ở các mô, đặc biệt tại bàn chân và mắt cá chân. Do đó, mẹ sẽ nhận thấy:

• Mắt cá chân to hơn vào cuối ngày
• Dép hoặc giày trở nên chật
• Da vùng phù căng hoặc có cảm giác nặng nề

Tử cung lớn ảnh hưởng đến tuần hoàn máu

Khi thai càng lớn, tử cung tạo áp lực lên các mạch máu trong vùng chậu, khiến máu từ chi dưới trở về tim khó khăn hơn. Điều này khiến máu ứ lại nhiều hơn ở chân, dịch dễ thoát ra mô xung quanh và khiến phù chân rõ ràng hơn.

Đứng hoặc ngồi lâu

Duy trì một tư thế trong thời gian dài khiến máu và dịch dễ ứ ở chân, khiến tình trạng phù rõ hơn. Vì vậy, thaiphuj thường nhận thấy chân ít phù vào buổi sáng nhưng sưng rõ hơn vào cuối ngày.

Thời tiết oi nóng 

Nhiệt độ cao có thể khiến tình trạng giữ dịch và giãn mạch rõ hơn, từ đó làm chân phù nhiều hơn.

Phù chân có phải dấu hiệu tiền sản giật không?

Không phải cứ phù chân là bị biến chứng tiền sản giật. Bởi phù chân vốn là tình trạng khá phổ biến trong giai đoạn giữa và cuối thai kỳ. Nguyên nhân thường do cơ thể giữ nhiều nước hơn và tử cung lớn dần làm ảnh hưởng đến quá trình máu từ chân trở về tim.

Trong khi đó, tiền sản giật chủ yếu liên quan đến tăng huyết áp, các dấu hiệu tổn thương cơ quan và protein niệu. Khi nghi ngờ tiền sản giật, bác sĩ sẽ không chỉ nhìn vào mức độ phù mà cần kiểm tra:

• Huyết áp
• Đánh giá qua xét nghiệm nước tiểu
• Xét nghiệm máu
• Tình trạng sức khoẻ của mẹ và sự phát triển của thai nhi

Phù sinh lý và phù do tiền sản giật khác nhau thế nào?

Đặc điểm phù sinh lý

Tình trạng phù xuất hiện trong thai kỳ thường không gây hại cho mẹ hoặc thai nhi.

• Phù xuất hiện từ từ, thường rõ ở hai chân, mắt cá chân và bàn chân.
• Phù tăng lên vào cuối ngày, đặc biệt rõ hơn khi đứng, ngồi lâu hoặc đi lại nhiều
• Cảm giác phù giảm sau khi nghỉ ngơi, kê cao chân
• Không kèm các triệu chứng bất thường như đau đầu, rối loạn thị giác,…

Phù chân do biến chứng tiền sản giật

Thai phụ cần thận trọng hơn nếu tình trạng phù có những đặc điểm bất thường như:

• Phù xuất hiện đột ngột hoặc tăng nhanh trong thời gian ngắn
• Phù không chỉ ở chân mà còn lan lên bàn tay, mặt hoặc vùng quanh mắt
• Phù kèm đau đầu dữ dội hoặc kéo dài
• Mắt nhìn mờ, nhìn đôi, thấy chớp sáng hoặc có rối loạn thị giác.
• Đau vùng thượng vị hoặc dưới sườn phải.
• Buồn nôn, nôn, mệt mỏi hoặc cảm giác sức khỏe xấu đi rõ rệt.
• Huyết áp tăng hoặc có bất thường về protein niệu/xét nghiệm khác.

Đây là những dấu hiệu của tiền sản giật, một biến chứng thai kỳ cần được phát hiện và theo dõi kịp thời.

Mẹ bầu bị phù tay chân nên làm gì?

Để cải thiên tình trạng phù chân khi mang thai, mẹ có thể áp dụng một số cách đơn giản như:

• Hạn chế đứng hoặc ngồi quá lâu
• Nếu phải ngồi lâu, nên thay đổi tư thế và vận động nhẹ nhàng.
• Kê cao chân khi nghỉ ngơi
• Đi bộ nhẹ nhàng nếu thai kỳ không chống chỉ định.
• Thực hiện các động tác co – duỗi bàn chân và xoay cổ chân để hỗ trợ tuần hoàn
• Mang giày dép rộng rãi, thoải mái
• Hạn chế đi tất hoặc các trang phục chật, bó sát gây chèn ép
• Uống đủ nước và duy trì chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm quá nhiều muối.

Một số câu hỏi liên quan

1. Phù chân khi mang thai có phải do thiếu canxi không?

Không thể dựa vào phù chân để kết luận như vậy. Bởi phù trong thai kỳ thường liên quan đến sự thay đổi dịch trong cơ thể và tuần hoàn khi tử cung lớn dần.

2. Phù tay chân từ tháng thứ 7 có bình thường không?

Có thể bình thường. Phù nhẹ, xuất hiện từ từ và rõ hơn vào cuối ngày khá phổ biến trong những tháng cuối thai kỳ. Tuy nhiên, nếu phù tăng nhanh, xuất hiện đột ngột hoặc kèm đau đầu, nhìn mờ, đau dưới sườn, mẹ cần đi kiểm tra.

3. Có nên massage chân khi bị phù?

Nếu phù chân do sự thay đổi của thai kỳ thì mẹ có thể massage nhẹ nhàng, kết hợp nghỉ ngơi thư giãn và kê cao chân. Nhưng nếu phù, sưng đau bất thường và đột ngột, cần được kiểm tra để loại trừ huyết khối tĩnh mạch sâu.

Phù tay chân khi mang thai không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Phù nhẹ, xuất hiện từ từ ở hai chân, tăng vào cuối ngày thường là thay đổi sinh lý do cơ thể giữ nước và tuần hoàn bị ảnh hưởng khi tử cung lớn lên. Trường hợp phù chân kèm sưng đau bất thường, cần chủ động thăm khám để được chẩn đoán và hỗ trợ điều trị kịp thời.

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội