MẸ BẦU TĂNG CÂN TRONG THAI KỲ THẾ NÀO LÀ HỢP LÝ?

“Bác sĩ ơi, em đang mang thai được gần 26 tuần. Từ lúc có bầu đến giờ em đã tăng khoảng 8kg nên khá lo. Người nhà thì bảo bầu phải ăn nhiều mới tốt cho con, tăng cân nhiều là em bé khỏe. Nhưng em đọc trên mạng lại thấy có người tăng quá nhiều dễ tiểu đường thai kỳ, khó sinh hoặc sau sinh khó giảm cân. Không biết mẹ bầu tăng cân trong thai kỳ thế nào là hợp lý ạ?” – Chị Lan A* (28 tuổi, Hà Nội)

[Giải đáp] Mẹ bầu tăng cân trong thai kỳ thế nào là hợp lý?

Theo bác sĩ CKI Sản phụ khoa tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế Hà Nội:

Mức tăng cân trong thai kỳ hợp lý sẽ phụ thuộc vào cân nặng và chỉ số BMI trước khi mang thai. Vì thế, không có nột nức tăng chung áp dụng cho tất cả mẹ bầu.

• Nếu mẹ bầu thiếu cân trước mang thai

Thai phụ thể trạng gầy, BMI thấp thì cần tăng cân khoảng 12,5 – 18kg trong suốt thai kỳ. Đây là mức tăng cần thiết để đảm bảo đủ dinh dưỡng cho thai nhi phát triển.

• Nếu mẹ có cân nặng bình thường

Mức tăng cân hợp lý thường khoảng 11,5 – 16kg trong thai kỳ. Mức tăng này được xem là phù hợp, hạn chế nguy cơ thai nhẹ cân hoặc suy dinh dưỡng.

• Nếu mẹ thừa cân

Với những người đã có cân nặng cao từ trước, việc tăng quá nhiều cân trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ biến chứng. Vì vậy, mức tăng cân được khuyến nghị là từ 7 – 11,5kg.

• Nếu mẹ béo phì

Thừa cân, béo phì làm tăng nguy cơ tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp và khó sinh. Vì thế, bác sĩ sẽ kiểm soát cân nặng chặt chẽ hơn. Mức tăng cân trong thai kỳ được khuyến nghị là từ 5 – 9kg.

Vì sao mẹ bầu cần tăng cân trong thai kỳ hợp lý?

Không phải cứ tăng cân càng nhiều thì em bé càng khoẻ mạnh. Thực tế, mẹ bầu cần áp dụng mức tăng cân hợp lý với thể trạng và sức khoẻ của mình để:

• Thai nhi phát triển ổn định
• Hạn chế nguy cơ suy dinh dưỡng thai
• Giảm nguy cơ tiểu đường thai kỳ
• Giảm áp lực lên tim mạch và cột sống của mẹ
• Hạn chế nguy cơ sinh khó
• Giảm tình trạng phù nề, đau lưng, đau khớp
• Hỗ trợ hồi phục sau sinh tốt hơn

Việc theo dõi cân nặng trong thai kỳ không nhằm mục đích giữ dáng mà giúp đánh giá sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.

Trong thai kỳ, cân nặng thường tăng vào giai đoạn nào?

Không phải mẹ bầu tăng cân đều nhau trong suốt 9 tháng thai kỳ.

3 tháng đầu thai kỳ

• Thai nhi còn nhỏ nên mẹ thường chỉ tăng khoảng 1 – 2kg.
• Một số mẹ nghén nhiều thậm chí có thể sụt cân nhẹ do buồn nôn, ăn uống kém hoặc mệt mỏi. Nếu thai vẫn phát triển bình thường thì mẹ không cần quá lo lắng.

3 tháng giữa thai kỳ

Bước vào tam cá nguyệt thứ 2, thai phụ bắt đầu ăn ngon miệng hơn nên cân nặng thường tăng nhanh và rõ rệt hơn giai đoạn đầu. Trung bình tăng khoảng 0,4 – 0,5kg mỗi tuần.

3 tháng cuối thai kỳ

Đây là giai đoạn em bé tăng trưởng mạnh về cân nặng và kích thước. Mẹ bầu thường tiếp tục tăng cân nhưng cần theo dõi để tránh tăng quá nhanh trong thời gian ngắn.

Nếu tăng cân đột ngột kèm phù nhiều, đau đầu hoặc tăng huyết áp thì cần đi khám sớm để loại trừ nguy cơ tiền sản giật.

Mẹ bầu tăng cân trong thai kỳ quá ít có sao không?

Một số mẹ bầu sợ tăng cân nhiều, mất dáng nên đã ăn uống kiêng khem quá mức. Điều này có thể khiến thai nhi không nhận đủ dưỡng chất cần thiết, làm tăng nguy cơ:

• Thai nhẹ cân, chậm phát triển
• Sinh non
• Thiếu dinh dưỡng bào thai
• Mẹ mệt mỏi, thiếu máu

Mẹ bầu tăng cân trong thai kỳ quá nhiều nguy hiểm như thế nào?

Việc tăng cân quá nhanh hoặc quá nhiều, mất kiểm soát cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khoẻ như:

• Tăng nguy cơ tiểu đường thai kỳ: Mẹ bầu tăng cân quá mức dễ gặp rối loạn chuyển hóa đường huyết trong thai kỳ. Hệ quả phải đối mặt là thai to, đa ối, sinh khó, tăng nguy cơ mổ lấy thai.
• Tăng huyết áp và tiền sản giật: Cân nặng tăng quá mức làm tăng áp lực lên hệ tim mạch, dẫn đến các biến chứng thai kỳ nguy hiểm. Mẹ bầu cần đi khám ngay nếu bị phù nhiều, tăng huyết áp, đau đầu, hoa mắt,…
• Đau lưng, đau khớp: Trọng lượng cơ thể tăng nhanh khiến cột sống và khớp phải chịu áp lực lớn hơn. Điều này khiến mẹ bầu bị đau lưng, mỏi chân, phù chân, đi lại nặng nề,…
• Khó giảm cân sau sinh: Cân nặng tăng quá mức trong thai kỳ rất khó giảm hoàn toàn sau sinh. Đặc biệt nếu chủ yếu là mỡ thừa do ăn quá nhiều thực phẩm nhiều đường và chất béo.

Những sai lầm khiến mẹ bầu tăng cân trong thai kỳ mất kiểm soát

Những quan niệm và thói quen ăn uống thiếu khoa học là nguyên nhân khiến mẹ bầu tăng cân trong thai kỳ quá nhanh và mất kiểm soát.

Quan niệm “ăn cho hai người”

Nhiều gia đình cho rằng mang thai cần ăn gấp đôi bình thường. Thực tế, việc ăn quá nhiều nhưng thiếu cân đối dễ khiến mẹ tăng mỡ thay vì tăng dinh dưỡng cho thai nhi.

Ăn nhiều đồ ngọt và tinh bột tinh chế

Đồ ngọt và thực phẩm chứa nhiều tinh bột tinh chế thường có giá trị dinh dưỡng thấp nhưng lại khiến mẹ bầu tăng cân rất nhanh. Nếu tiêu thụ quá nhiều, mẹ dễ tích mỡ thừa, tăng cân mất kiểm soát trong khi thai nhi vẫn có nguy cơ thiếu hụt dưỡng chất cần thiết.

Những thực phẩm mẹ cần hạn chế ăn gồm:

• Trà sữa
• Nước ngọt có gas
• Bánh kẹo ngọt
• Đồ chiên rán như khoai tây chiên, xúc xích,…
• Tinh bột tinh chế

Ít vận động

Thói quen ngồi, nằm nhiều, đặc biệt là ngay sau khi ăn dễ khiến cơ thể tích mỡ và tăng cân nhanh hơn. Nếu thai kỳ ổn định, mẹ bầu vẫn nên duy trì vận động nhẹ nhàng phù hợp.

Làm sao để kiểm soát cân nặng thai kỳ an toàn?

Để tăng cân hợp lý mà vẫn đảm bảo thai nhi phát triển tốt, mẹ bầu nên:

Ăn uống cân bằng

Thay vì ăn quá nhiều, mẹ nên chia nhỏ bữa ăn để kiểm soát năng lượng tốt hơn. Ăn đầy đủ và đa dạng nguồn thực phẩm, ví dụ như:

• Đạm chất lượng tốt: Thịt nạc, cá hồi, cá thu, cá chép, trứng, ức gà, tôm, sữa, sữa chua, đậu phụ, các loại đậu,…
• Rau xanh: Rau chân vịt, súp lơ xanh, cải bó xôi, cải thìa, cải xoăn, rau ngót, mồng tơi, bông cải xanh,…
• Trái cây tươi:Táo, cam, bưởi, kiwi, chuối, lê, việt quất, dâu tây, thanh long, đu đủ chín,…
• Tinh bột hấp thu chậm: Gạo lứt, yến mạch, khoai lang, bánh mì nguyên cám, ngô, các loại đậu,…
• Chất béo lành mạnh: Quả bơ, cá béo, dầu oliu, dầu hạt lanh, óc chó, hạnh nhân, hạt chia, hạt bí, mè đen,…

Việc theo dõi thai kỳ đều đặn từng tuần, tháng mang lại nhiều lợi ích nổi bật như:

• Đánh giá chính xác sự phát triển của thai nhi
• Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng kịp thời và phù hợp
• Kiểm soát sớm các vấn đề sức khỏe cho cả mẹ và bé (như tiểu đường, tiền sản giật, hoặc sinh non).

Duy trì vận động phù hợp

Vận động thường xuyên và đúng cách không chỉ giúp mẹ bầu kiểm soát cân nặng hiệu quả mà còn hỗ trợ cải thiện giấc ngủ và giảm đau lưng trong thai kỳ. Một số hoạt động nhẹ nhàng mẹ có có thể áp dụng là:

• Đi bộ
• Yoga bầu
• Bơi lội nhẹ
• Các bài tập cơ sàn chậu cho bà bầu

Lưu ý: Tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi áp dụng bất kỳ bài tập nào. Đặc biệt, nếu cảm thấy chóng mặt, khó thở, ra máu vùng kín hoặc rò rỉ ối, cần ngừng tập ngay và đến thăm khám chuyên khoa.

Khám thai đúng lịch

Phụ nữ mang thai cần khám thai đúng lịch để bác sĩ theo dõi:

• Sự phát triển của thai nhi
• Cân nặng của mẹ
• Nguy cơ tiểu đường thai kỳ
• Huyết áp và các biến chứng khác

Tăng cân trong thai kỳ hợp lý, duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học và khám thai định kỳ sẽ giúp thai nhi phát triển khỏe mạnh. Đồng thời hạn chế các biến chứng cho cả mẹ và bé. Để tìm hiểu thêm về vấn đề này, chị em có thể liên hệ số hotline 0969 688 152.

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội