THAI NGÔI MÔNG CÓ XOAY ĐẦU ĐƯỢC KHÔNG?

“Em đang mang thai 34 tuần, đi siêu âm bác sĩ nói em bé đang ở ngôi mông nên em khá lo. Em muốn hỏi thai ngôi mông có tự xoay đầu xuống được không? Nếu đến gần ngày sinh mà bé vẫn chưa quay đầu thì có cách nào giúp bé xoay không ạ?” (Chị N.N.V, 26 tuổi, Cao Bằng)

Thai ngôi mông có xoay đầu được không?

Thai có thể tự xoay đầu xuống khi tuổi thai chưa đến cuối thai kỳ. Khả năng tự xoay đầu của thai nhi sẽ phụ thuộc vào tuần thai:

• Trước 32 tuần: Thai còn nhiều không gian trong tử cung nên có thể thay đổi tư thế nhiều lần.
• Khoảng 32 – 36 tuần: Thai vẫn tự quay đầu được nhưng khả năng giảm dần theo thời gian do không gian trong tử cung dần thu hẹp.
• Khoảng 36 – 37 tuần: Phần lớn thau đã chuyển sang ngôi đầu, chỉ có khoảng 3 – 4% thai vẫn ở ngôi mông. Không gian trong tử cung chật hẹp nên xác suất bé tự xoay đầu trong giai đoạn này rất thấp.
• Sau 36 – 37 tuần: Nếu thai vẫn ngôi mông, bác sĩ sẽ tư vấn các lựa chọn như xoay thai ngoài, sinh mổ chủ động hoặc cân nhắc sinh ngả âm đạo ngôi mông nếu phù hợp.

Vì sao thai vẫn ở ngôi ngược?

Không có nguyên nhân rõ ràng về việc thai ở ngôi mông. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể khiến thai khó xoay hoặc làm tăng khả năng ngôi mông kéo dài như:

• Tử cung dị dạng: tử cung có vách ngăn, tử cung đôi hoặc tử cung hai sừng
• U xơ tử cung hoặc u tiền đạo
• Cơ tử cung co giãn kém hoặc bị giãn quá mức do sinh nở nhiều lần
• Mẹ mang song thai hoặc đa thai khiến buồng tử cung chật chội, thai không đủ khoảng trống để xoay đầu
• Thai nhi mắc một số dị tật như não úng thủy, khiến kích thước đầu to bất thường và khó lọt xuống khung chậu
• Nhau thai bám ở vị trí thấp chắn ngay cửa cổ tử cung, chặn lối quay đầu của bé
• Dây rốn quá ngắn/quá dài hoặc rốn quấn cổ
• Đa ối (quá nhiều ối) hoặc thiểu ối (quá ít ối)

Làm sao để thai ngôi ngược xoay đầu?

Hiện nay, phương pháp y khoa thường được sử dụng để đưa thai từ ngôi mông về ngôi đầu là xoay thai ngoài (ECV). Khi thực hiện thủ thuật, bác sĩ sẽ dùng tay tạo áp lực có kiểm soát lên thành bụng của mẹ nhằm giúp thai xoay từ ngôi mông sang ngôi đầu.

Một số lưu ý:

• Thời gian thực hiệm thường là sau 36 – 37 tuần, khi thai đã gần đủ tháng
• Xoay thai ngoài (ECV) cần được thực hiện tại cơ sở y tế có khả năng xử trí cấp cứu sản khoa.
• Trước khi thực hiện, bác sĩ sẽ đánh giá sức khoẻ của mẹ và thai nhi bằng siêu âm và nghe nhịp tim thai.
• Thủ thuật có thể gây khó chịu hoặc đau nhưng thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn.
• Tỷ lệ thành công khoảng 50%, cơ hội thành công có thể cao hơn ở người từng sinh đường âm đạo.

Có phải tất cả thai ngôi mông đều có thể xoay thai ngoài?

Xoay thai ngoài (ECV) không phải lựa chọn phù hợp cho mọi thai phụ. Phương pháp này không được chỉ định nếu:

• Mẹ có chỉ định sinh mổ vì một nguyên nhân khác
• Nhau tiền đạo hoặc tình trạng nhau thai gây bất lợi khi sinh qua đường âm đạo
• Đang có chảy máu âm đạo gần đây
• Tim thai bất thường
• Đã vỡ ối
• Mang đa thai

Vì vậy, mẹ không nên tìm cách tự “xoay thai” tại nhà hoặc thực hiện các tư thế, bài tập tác động mạnh lên bụng khi chưa được bác sĩ đánh giá.

Nếu thai vẫn ngôi ngược có bắt buộc sinh mổ không?

Không phải mọi trường hợp đều bắt buộc phải sinh mổ, nhưng sinh mổ chủ động thường được lựa chọn trong nhiều thai kỳ ngôi mông. Vì có thể làm giảm một số nguy cơ cho em bé so với sinh ngả âm đạo ngôi mông.

Nếu thai vẫn ngôi mông và không thể hoặc không phù hợp để xoay thai, bác sĩ sẽ trao đổi với mẹ về:

• Sinh mổ chủ động.
• Sinh ngả âm đạo ngôi mông trong trường hợp sức khoẻ mẹ và thai nhi đáp ứng yêu cầu và được thực hiện tại cơ sở có đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm xử trí sinh ngôi mông và khả năng mổ cấp cứu khi cần.

Khi nào mẹ cần đặc biệt lưu ý nếu thai đang ngôi mông?

Mẹ cần liên hệ cơ sở sản khoa ngay nếu có biểu hiện dưới đây:

• Ra nước âm đạo nghi ngờ vỡ ối
• Ra dịch âm đạo màu hồng hoặc nâu.
• Cơn co tử cung đều đặn, dồn dập, cường độ tăng dần
• Đau tức dữ dội ở vùng xương mu, trực tràng
• Thai máy giảm rõ rệt so với thường ngày.

Nếu nghi ngờ vỡ ối khi thai vẫn ngôi mông, mẹ nên đến cơ sở sản khoa ngay. Khi màng ối vỡ, ngôi mông chèn ép dây rốn làm giảm đột ngột nguồn cung cấp máu và oxy. Hệ quả là khiến bé bị suy thai cấp hoặc ngạt thở trong vài phút nếu không mổ cấp cứu kịp thời.

Một số câu hỏi liên quan

1. Thai ngôi ngược ở tuần 32 có đáng lo không?

Chưa cần lo lắng vì ở giai đoạn này thai vẫn có khả năng thay đổi tư thế. Bác sĩ sẽ tiếp tục theo dõi ngôi thai ở những lần khám sau.

2. Thai ngôi ngược ở tuần 36 còn xoay được không?

Thai ngôi mông ở tuần 36 vẫn có thể tự xoay được. Tuy nhiên, mẹ nên nhờ bác sĩ đánh giá có phù hợp với xoay thai ngoài hay không.

3. Xoay thai ngoài thành công rồi có quay lại ngôi mông không?

Có thể nhưng khả năng này không cao. Vì vậy, sau khi xoay thành công, mẹ vẫn cần tiếp tục theo dõi ngôi thai trong những lần khám tiếp theo.

Thai ngôi mông có thể tự xoay đầu nếu thai chưa đến giai đoạn cuối thai kỳ. Nhưng nếu thai vẫn ngôi ngược ở khoảng 36 tuần, bác sĩ sẽ tư vấn về khả năng xoay thai ngoài và phương án sinh mổ.

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội