TẠI SAO THAI NHI HAY BỊ DÂY RỐN QUẤN CỔ?

“Em đang mang thai 32 tuần. Khi siêu âm, bác sĩ thông báo em bé bị dây rốn quấn một vòng quanh cổ. Em rất lo vì nghe dây rốn cuốn cổ có thể khiến thai bị thiếu oxy, thậm chí nguy hiểm khi sinh. Bác sĩ cho em hỏi tại sao thai nhi lại hay bị dây rốn quấn cổ? Nếu thai đã bị quấn cổ thì có tự tháo ra được không và em cần làm gì để đảm bảo an toàn cho bé?” (Chị N.T.H, 29 tuổi, Hà Nội)

Tại sao thai nhi hay bị dây rốn quấn cổ?

Dây rốn quấn cổ là tình trạng khá thường gặp trong thai kỳ và phần lớn không gây biến chứng nghiêm trọng. Tình trạng này liên quan đến sự vận động, thay đổi tư thế của thai nhi, chiều dài dây rốn và lượng nước ối.

Một số yếu tố có thể làm khả năng dây rốn quấn quanh cổ gồm:

• Thai nhi vận động nhiều: xoay người, nhào lộn hoặc thay đổi tư thế trong khi buồng tử cung có đủ không gian để xoay trở
• Dây rốn dài, tạo nhiều “chiều dài tự do” để hình thành vòng quanh cơ thể hoặc cổ thai
• Lượng nước ối nhiều, khiến thai dễ dàng di chuyển và vận động hơn
• Một số trường hợp xảy ra hoàn toàn ngẫu nhiên và không xác định được yếu tố nguy cơ cụ thể.

Thai nhi bị dây rốn quấn cổ có phải do mẹ nằm sai tư thế hoặc xoa bụng?

Không. Thai nhi và dây rốn nằm trong môi trường nước ối. Vì vậy, mẹ không thể kiểm soát hướng di chuyển của thai nhi hay “điều khiển” dây rốn trong tử cung.

Do đó, việc dây rốn quấn quanh cổ thai nhi không phải hệ quả của việc:

• Tư thế nằm ngửa, nằm nghiêng hoặc trở mình khi ngủ
• Mẹ cúi người, với tay lấy đồ trên cao
• Mẹ đi bộ hoặc vận động
• Mẹ xoa bụng
• Mẹ quan hệ tình dục trong thai kỳ khi không có chống chỉ định
• Mẹ ăn một loại thực phẩm cụ thể.

Dây rốn cuốn quanh cổ một vòng có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp dây rốn cuốn cổ một vòng không gây nguy hiểm. Bởi lẽ, thai nhi không dùng phổi để hô hấp mà oxy và chất dinh dưỡng sẽ được vận chuyển từ mẹ qua nhau thai. Sau đó đi qua dây rốn đến thai nhi.

Vì thế, một vòng dây rốn lỏng thường không gây ảnh hưởng đáng kể. Ngay cả khi bị quấn nhiều vòng, điều đó cũng không chắc chắn thai sẽ gặp biến chứng. Nguy cơ phụ thuộc nhiều hơn vào mức độ chèn ép dây rốn, dòng máu qua dây rốn và đáp ứng của thai nhi.

Nhiều vòng thắt dây rốn ở cổ có nguy hiểm hơn không?

Mặc dù số vòng dây quấn cổ không phải yếu tố duy nhất quyết định nguy hiểm. Nhưng đây là vấn đề cần theo dõi thận trọng hơn.

Ngoài ra, bác sĩ sẽ quan tâm hơn đến một số yếu tố như:

• Mức độ lỏng hay chặt của vòng dây
• Dòng máu qua dây rốn
• Tình trạng tăng trưởng của thai
• Nhịp tim thai
• Thai máy
• Các yếu tố nguy cơ khác của thai kỳ.

Khi được chẩn đoán dây rốn cuốn quanh cổ, vấn đề đáng quan tâm hơn là tình trạng chèn ép dây rốn cản trở và gián đoạn lượng oxy và chất dinh dưỡng truyền từ mẹ sang thai nhi. Điều này khiến thai bị nhiễm toan hô hấp, suy thai, tổn thương não bộ và thai chậm phát triển.

Thai bị dây rốn quấn cổ có tự tháo ra được không?

Có thể. Vòng dây rốn lỏng có thể tự nới khi thai nhi vận động hoặc thay đổi tư thế. Tuy nhiên, dây rốn cũng có thể hình thành vòng quấn mới ở những thời điểm khác của thai kỳ.

Vì vậy, mẹ cần lưu ý:

• Siêu âm hôm nay thấy quấn cổ không có nghĩa lần siêu âm sau vẫn còn
• Không thấy vòng thắt dây rốn ở cổ trong một lần siêu âm cũng không đảm bảo sau đó sẽ không xuất hiện
• Mẹ không cần thực hiện động tác đặc biệt nào để “gỡ” dây rốn
• Không có tư thế nằm hoặc bài tập nào được chứng minh có thể tháo vòng thắt dây rốn ở cổ

Mẹ bầu cần làm gì khi thai nhi có vòng thắt dây rốn ở cổ?

Khi phát hiện dây rốn quấn quanh cổ thai nhi, mẹ nên:

• Khám thai đúng lịch, đặc biệt ở những tuần cuối
• Tuân thủ các chỉ định siêu âm, Doppler hoặc theo dõi tim thai nếu bác sĩ yêu cầu
• Theo dõi vận động thường ngày của thai, đặc biệt từ giai đoạn đã cảm nhận thai máy rõ
• Không tự ý áp dụng các mẹo dân gian để “gỡ” dây rốn.
• Không cần kiêng vận động thông thường nếu bác sĩ không yêu cầu.
• Thăm khám ngay khi nhận thấy thai máy giảm rõ rệt so với thường ngày

Một số câu hỏi liên quan

1. Xoa bụng nhiều có khiến thai nhi bị dây rốn quấn cổ không?

Không có bằng chứng cho thấy xoa bụng gây khiến dây rốn quấn quanh cổ. Tình trạng này chủ yếu liên quan đến chuyển động của thai, chiều dài dây rốn và các yếu tố trong buồng tử cung.

2. Mẹ nằm ngửa có khiến dây rốn quấn quanh cổ thai nhi không?

Không. Tư thế nằm của mẹ không phải nguyên nhân khiến dây rốn quấn quanh cổ thai. Tuy nhiên, khi thai lớn, mẹ nên nằm ngủ nghiêng trái hoặc phải, tránh nằm ngửa hoặc nằm sấp. Nếu có vấn đề đặc biệt về sức khoẻ, hãy trao đổi ngay với bác sĩ.

3. Thai quấn cổ một vòng có cần mổ lấy thai không?

Quyết định sinh thường hay sinh mổ cần dựa trên toàn bộ tình trạng của mẹ và thai, không chỉ dựa vào việc dây rốn quấn cổ một hay nhiều vòng. Nếu thai khỏe, theo dõi thai ổn định và không có chỉ định sản khoa khác, mẹ vẫn có thể sinh thường dưới sự theo dõi của ê-kíp sản khoa.

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội