THIẾU SẮT ẢNH HƯỞNG ĐẾN THAI KỲ NHƯ THẾ NÀO ?

“Em đang mang thai 24 tuần, gần đây thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt. Mẹ chồng em bảo khả năng cao bị thiếu sắt nên mới vậy. Bác sĩ tư vấn giúp em thiếu sắt ảnh hưởng đến thai kỳ như thế nào. Và cần bổ sung sắt như thế nào để đảm bảo an toàn? (Chị T.H.L, 29 tuổi, Hà Nội)”

Thiếu sắt ảnh hưởng đến thai kỳ như thế nào?

Thiếu sắt kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ thai phụ và sự phát triển của thai nhi. Nguyên nhân là do sắt là một chất cần thiết giúp cơ thể tạo hemoglobin. Đây là thành phần quan trọng  giúp hồng cầu vận chuyển oxy đến các cơ quan và mô.

Khi thiếu sắt, khả năng tạo máu và cung cấp oxy của cơ thể có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến một số biến chứng như:

Ảnh hưởng của thiếu sắt với sức khoẻ người mẹ

• Mệt mỏi, suy nhược, thiếu năng lượng ngay cả khi nghỉ ngơi đầy đủ.
• Hoa mắt, chóng mặt, đau đầu khi thiếu máu ở mức độ đáng kể.
• Khó thở, tim đập nhanh do cơ thể phải tăng hoạt động tuần hoàn để đáp ứng nhu cầu oxy
• Giảm khả năng đáp ứng với mất máu khi sinh
• Tăng nguy cơ biến chứng khi thiếu máu nặng

Ảnh hưởng của thiếu sắt với sự phát triển của thai nhi

• Thai chậm phát triển, cân nặng nhỏ so với tuổi thai
• Tăng nguy cơ sinh non.
• Trẻ dễ nhẹ cân khi sinh.
• Ảnh hưởng đến dự trữ sắt của trẻ sau sinh

Thiếu sắt có phải nguyên nhân duy nhất gây thiếu máu khi mang thai?

Không. Thiếu sắt chỉ là nguyên nhân phổ biến, không phải nguyên nhân duy nhất. Thiếu máu khi mang thai còn xuất phát từ một số vấn đề khác như:

• Thiếu folate hoặc vitamin B12
• Mất máu
• Nhiễm trùng hoặc bệnh lý mạn tính
• Một số bệnh lý di truyền về huyết sắc tố
• Các vấn đề sức khỏe khác

Thông thường, bác sĩ sẽ dựa vào kết quả xét nghiệm công thức máu, ferritin và các xét nghiệm khác liên quan để xác định nguyên nhân và mức độ thiếu hụt.

Dấu hiệu nào cảnh báo nguy cơ thiếu sắt ở mẹ bầu?

Thiếu sắt nhẹ không gây triệu chứng rõ ràng. Mẹ vẫn có thể sinh hoạt bình thường dù dự trữ sắt đã giảm. Nhưng nếu tình trạng thiếu máu tiến triển nghiêm trọng, mẹ có thể gặp một số dấu hiệu sau:

Khi tình trạng thiếu máu tiến triển, mẹ có thể gặp:

• Mệt mỏi kéo dài, uể oải, thiếu năng lượng
• Da hoặc niêm mạc nhợt hơn bình thường
• Chóng mặt, đau đầu, dễ hụt hơi khi vận động
• Tim đập nhanh hoặc hồi hộp
• Giảm khả năng tập trung
• Dễ kiệt sức, yếu sức
• Hội chứng Pica liên quan đến thiếu sắt – thèm ăn những thứ không phải thực phẩm như đá, đất hoặc một số chất khác.

Khi nào mẹ bầu cần kiểm tra nguy cơ thiếu sắt?

Khi khám thai định kỳ, bác sĩ sẽ chỉ định công thức máu để đánh giá hemoglobin và các chỉ số hồng cầu. Khi nghi ngờ thiếu sắt, một số xét nghiệm như ferritin có thể được sử dụng để đánh giá lượng sắt dự trữ.

Mẹ nên chủ động trao đổi với bác sĩ nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Từng bị thiếu máu hoặc thiếu sắt trước khi mang thai
• Có tiền sử kinh nguyệt nhiều.
• Khoảng cách giữa hai lần mang thai ngắn
• Mang song thai hoặc đa thai
• Ăn uống kém kéo dài do nghén hoặc mắc bệnh lý tiêu hóa, kém hấp thu
• Xuất hiện mệt mỏi, chóng mặt, khó thở bất thường.

Thai phụ nên chủ động kiểm tra tình trạng thiếu máu, thiếu sắt, thay vì đợi cơ thể xuất hiện triệu chứng mới thăm khám.

Mẹ bầu nên bổ sung sắt như thế nào?

WHO hiện khuyến nghị phụ nữ mang thai sử dụng hằng ngày 30 – 60 mg sắt nguyên tố cùng 400 µg acid folic trước sinh nhằm phòng thiếu máu và giảm một số nguy cơ bất lợi như trẻ nhẹ cân, sinh non. Ngoài viên thuốc bổ sắt, mẹ nên bổ sung thêm qua chế độ dinh dưỡng hàng ngày.

Bổ sung sắt qua viên uống

Việc bổ sung sắt cần được thực hiện đúng nhu cầu, đúng chế phẩm và đúng liều lượng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Để bổ sung sắt hiệu quả, mẹ cần lưu ý:

• Uống thuốc đúng thời điểm và liều lượng được hướng dẫn
• Không tự tăng/giảm liều sắt khi chưa có chỉ định
• Trao đổi với bác sĩ nếu bị táo bón, buồn nôn, đau bụng hoặc khó chịu khi uống sắt
• Không tự dùng đồng thời nhiều loại vitamin tổng hợp có chứa sắt
• Không nên uống trà hoặc cà phê ngay cùng bữa ăn hay thời điểm uống viên sắt

Trong quá trình dùng thuốc bổ sung sắt, mẹ có thể gặp một số tác dụng phụ như: buồn nôn, táo bón, phân sẫm màu hoặc vị kim loại trong miệng. Hãy liên hệ và trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh chế phẩm hoặc cách sử dụng.

Bổ sung sắt qua chế độ dinh dưỡng

Dinh dưỡng là nền tảng quan trọng, cung cấp nhiều dưỡng chất cần thiết cho cơ thể, trong đó có sắt. Mẹ có thể tăng cường các thực phẩm giàu sắt như:

• Thịt đỏ (lợn, bò, dê,…), thịt gia cầm.
• Cá (cá hồi, cá mòi,…), hải sản như nghêu, sò, hàu, tôm…
• Trứng
• Các loại đậu: đậu lăng, đậu đỏ, đậu đen, đậu nành.
• Đậu phụ và các chế phẩm từ đậu nành
• Rau lá xanh đậm: rau bina (cải bó xôi), cải xoăn, bắp cải, súp lơ,
• Các loại hạt: hạnh nhân, hạt điều, óc chó…
• Ngũ cốc nguyên hạt

Một số câu hỏi liên quan

1. Uống sắt khi mang thai có gây tác dụng phu không?

Có thể. Việc bổ sung viên uống sắt có thể gây ra một số tác dụng phụ như táo bón, buồn nôn, đau bụng hoặc phân sẫm màu. Nếu triệu chứng khó chịu, mẹ không nên tự ngừng thuốc. Thay vào đó nên trao đổi lại với bác sĩ để lựa chọn chế phẩm hoặc cách dùng phù hợp hơn.

2. Ăn thịt đỏ có thể thay thế hoàn toàn viên sắt không?

Thịt đỏ là nguồn sắt tốt, nhưng khi mẹ đã được chẩn đoán thiếu sắt hoặc thiếu máu thiếu sắt thì chế độ ăn có thể không đáp ứng đủ nhu cầu điều trị.  Khi đó, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung sắt tùy mức độ thiếu hụt.

3. Thiếu sắt có làm thai nhi bị thiếu máu không?

Tình trạng thiếu sắt và thiếu máu của mẹ có thể ảnh hưởng đến lượng sắt mà thai nhận được. Đặc biệt khi thiếu hụt kéo dài hoặc nghiêm trọng. Trẻ sinh ra từ mẹ thiếu máu có thể có dự trữ sắt thấp hơn. Do đó, mẹ cần phát hiện và xử trí sớm tình trạng thiếu sắt trong thai kỳ.

Thiếu sắt ảnh hưởng đến thai kỳ, gây ra tình trạng mệt mỏi, suy nhược ở mẹ và thai nhe cân, chậm phát triển. Ngoài viên uống bổ sung sắt, mẹ cần chú ý đế dinh dưỡng hàng ngày. Nếu còn băn khoăn cần giải đáp, vui lòng liên hệ 0969 668 152 để được tư vấn trong thời gian sớm nhất.

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội