XÉT NGHIỆM CÔNG THỨC MÁU GIÚP PHÁT HIỆN NHỮNG NGUY CƠ GÌ Ở THAI PHỤ?

“Gần đây, bác sĩ có chỉ định em làm xét nghiệm công thức máu nhưng em chưa hiểu xét nghiệm này có ý nghĩa gì. Đây chỉ là xét nghiệm kiểm tra sức khỏe thông thường hay có thể phát hiện bệnh lý nào ở mẹ bầu? Mong bác sĩ giải đáp giúp em.” (Chị N.T.H, 29 tuổi, Hà Nội).

Xét nghiệm công thức máu giúp phát hiện những nguy cơ gì ở mẹ bầu?

Xét nghiệm công thức máu giúp đánh giá tình trạng sức khỏe của mẹ bầu thông qua các chỉ số của hồng cầu, bạch cầu, huyết sắc tố, tiểu cầu và một số thành phần khác trong máu.

Thông qua việc đánh giá các chỉ số trên, các bác sĩ có thể phát hiện sớm nhiều vấn đề sức khoẻ như:

• Thiếu máu do thiếu sắt hoặc thiếu vitamin
• Nguy cơ nhiễm trùng
• Rối loạn về số lượng tiểu cầu, làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc đông máu bất thường
• Một số bệnh lý về máu như tan máu bẩm sinh, thiếu máu, giảm tiểu cầu miễn dịch, bệnh bạch cầu,…

Vì sao mẹ bầu cần làm xét nghiệm công thức máu?

Quá trình mang thai kéo theo nhiều sự thay đổi về nội tiết, tuần hoàn và chuyển hoá. Trong đó, nhiều bất thường về máu có thể diễn tiến âm thầm mà mẹ bầu không nhận biết được.

Do đó, làm xét nghiệm này được chỉ định ở nhiều thời điểm trong thai kỳ nhằm:

• Đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát của mẹ
• Phát hiện sớm các bất thường về tế bào máu
• Theo dõi diễn biến của những bệnh lý đã được chẩn đoán trước đó
• Làm căn cứ để bác sĩ tư vấn chế độ dinh dưỡng, bổ sung vi chất hoặc chỉ định các xét nghiệm cần thiết

Một số vấn đề có thể phát hiện được thông qua xét nghiệm công thức máu:

1. Nguy cơ thiếu máu

Thông qua các chỉ số như Hemoglobin (Hb), Hematocrit (HCT) và số lượng hồng cầu (RBC). Bác sĩ có thể đánh giá mẹ bầu có dấu hiệu thiếu máu hay không và mức độ thiếu máu như thế nào.

Thiếu máu khi mang thai nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể làm tăng nguy cơ:

• Mệt mỏi, chóng mặt, giảm khả năng lao động
• Sinh non
• Thai chậm phát triển trong tử cung
• Trẻ nhẹ cân khi sinh
• Tăng nguy cơ băng huyết sau sinh nếu thiếu máu kéo dài

Nếu phát hiện thiếu máu, bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân và hướng dẫn bổ sung sắt, axit folic, vitamin B12 hoặc điều trị phù hợp với từng trường hợp.

2. Nguy cơ nhiễm trùng

Thông qua đánh giá các chỉ số bạch cầu và công thức bạch cầu, bác sĩ có thể phát hiện những dấu hiệu gợi ý tình trạng nhiễm trùng. Cụ thể, nếu chỉ số bạch cầu tăng hoặc giảm bất thường, bác sĩ sẽ kết hợp với triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm khác để xác định nguyên nhân cụ thể.

3. Nguy cơ rối loạn tiểu cầu và chảy máu

Sự tăng hoặc giảm tiểu cầu bất thường đều cảnh báo những vấn đề không được chủ quan:

• Giảm tiểu cầu khi mang thai làm tăng nguy cơ chảy máu kéo dài, băng huyết sau sinh. Hoặc gây khó khăn trong một số thủ thuật sản khoa nếu số lượng tiểu cầu quá thấp.
• Tăng tiểu cầu ít gặp hơn nhưng cũng có thể liên quan đến một số bệnh lý cần được theo dõi.

4. Nguy cơ mắc một số bệnh lý về máu

Bên cạnh việc phát hiện thiếu máu hoặc bất thường về tiểu cầu, xét nghiệm công thức máu còn giúp bác sĩ phát hiện những dấu hiệu gợi ý một số bệnh lý huyết học.

• Thiếu máu do bệnh lý huyết học
• Rối loạn sinh tủy
• Một số bệnh lý tăng sinh hoặc suy giảm tế bào máu
• Các bệnh lý miễn dịch ảnh hưởng đến tế bào máu

Tuy nhiên, xét nghiệm máu không thể xác định chính xác các bệnh lý này. Đây chỉ là xét nghiệm ban đầu giúp phát hiện dấu hiệu bất thường để bác sĩ chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu khi cần.

Kết quả xét nghiệm công thức máu bất thường có đồng nghĩa mắc bệnh không?

Câu trả lời là KHÔNG.

Thực tế, trong thai kỳ, một số chỉ số máu có thể thay đổi do những biến đổi sinh lý bình thường của cơ thể như:

• Hemoglobin có thể giảm nhẹ do hiện tượng pha loãng máu sinh lý
• Bạch cầu thường cao hơn so với người không mang thai
• Tiểu cầu có thể giảm nhẹ ở một số thai phụ vào cuối thai kỳ

Vì vậy, không phải cứ chỉ số tăng hoặc giảm là đồng nghĩa với bệnh lý. Để xác định chính xác về tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định thêm một số xét nghiệm chuyên sâu (nếu cần). Kết hợp với nhiều nhiều yếu tố khác như:

• Tuổi thai
• Triệu chứng lâm sàng
• Tiền sử bệnh lý
• Kết quả khám thai

Do đó, mẹ bầu không nên tự đọc kết quả xét nghiệm rồi lo lắng hoặc tự ý mua thuốc bổ sung khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

Khi nào mẹ bầu cần làm xét nghiệm công thức máu?

Xét nghiệm máu là một trong những xét nghiệm thường quy trong chăm sóc thai kỳ. Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện ở các thời điểm như:

• Khi khám thai lần đầu: Đánh giá sức khoẻ ban đầu của mẹ. Phát hiện sớm tình trạng thiếu máu, nhiễm trùng hoặc các bất thường về tế bào máu để có hướng theo dõi sớm.
• Trong các mốc khám thai quan trọng: Theo dõi sự thay đổi của các chỉ số máu và đánh giá hiệu quả nếu mẹ đang bổ sung sắt hoặc điều trị bệnh lý.
• Trước khi sinh: Giúp bác sĩ đánh giá tình trạng thiếu máu và số lượng tiểu cầu. Từ đó chuẩn bị phương án chăm sóc phù hợp trong quá trình sinh.

Mẹ bầu cần lưu ý gì trước khi làm xét nghiệm công thức máu?

Để kết quả xét nghiệm phản ánh chính xác tình trạng sức khỏe, mẹ bầu nên lưu ý:

• Thực hiện xét nghiệm theo đúng thời gian bác sĩ chỉ định
• Không cần nhịn ăn
• Uống đủ nước, ưu tiên nước lọc
• Thông báo các loại thuốc và thực phẩm chức năng đang sử dụng (sắt, Axit folic, Vitamin B12, thuốc chống đông máu, Corticoid,…)
• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh vận động nhiều trước khi lấy máu
• Giữ tinh thần thoải mái, hạn chế căng thẳng

Xét nghiệm công thức máu chỉ cần lấy một lượng máu nhỏ từ tĩnh mạch và thường hoàn thành trong thời gian ngắn, không ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ cũng như sự phát triển của thai nhi.

Một số câu hỏi liên quan

1. Xét nghiệm công thức máu có cần nhịn ăn không?

Thông thường là không.Tuy nhiên, nếu bác sĩ chỉ định làm công thức máu cùng với một số xét nghiệm khác cần nhịn ăn, mẹ bầu nên thực hiện theo đúng hướng dẫn để đảm bảo kết quả chính xác.

2. Xét nghiệm máu có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Hoàn toàn không. Xét nghiệm này chỉ cần lấy một lượng máu nhỏ từ tĩnh mạch của mẹ để phân tích các thành phần tế bào máu. Phương pháp này không xâm lấn, không làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non hay ảnh hưởng đến sự phát triển của em bé.

3. Kết quả công thức máu bình thường thì có cần xét nghiệm lại không?

Ngay cả khi kết quả xét nghiệm ban đầu hoàn toàn bình thường, mẹ bầu vẫn có thể được bác sĩ chỉ định xét nghiệm lại vào các giai đoạn tiếp theo của thai kỳ. Nguyên nhân là vì các chỉ số máu có thể thay đổi theo thời gian.

Xét nghiệm công thức máu là xét nghiệm cơ bản giúp đánh giá sức khỏe tổng thể và phát hiện sớm nhiều vấn đề bệnh lý ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ rệt. Nếu còn băn khoăn về vấn đề này, chị em vui lòng liên hệ 0969 668 152 để được tư vấn trong thời gian sớm .

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội