17 LƯU Ý DÀNH CHO MẸ BẦU ĐỂ CÓ THAI KỲ KHOẺ MẠNH

Một thai kỳ khỏe mạnh bắt đầu từ những thói quen lành mạnh ngay từ những ngày đầu mang thai. Việc chủ động xây dựng chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt khoa học và tuân thủ các khuyến cáo của bác sĩ sẽ góp phần giúp mẹ có một thai kỳ an toàn. Đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện của thai nhi. Dưới đây là những lưu ý dành cho mẹ bầu để có một thai kỳ khoẻ mạnh.

17 lưu ý dành cho mẹ bầu để có một thai kỳ khỏe mạnh

Chủ động chăm sóc sức khỏe trước và trong thai kỳ giúp giảm nguy cơ gặp nhiều vấn đề thai sản. Bên cạnh đó, mẹ bầu cũng cần xây dựng chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt khoa học để thai nhi phát triển khỏe mạnh.

Dưới đây là 17 lưu ý quan trọng mà các bác sĩ sản phụ khoa luôn khuyến cáo mẹ bầu nên ghi nhớ.

1. Khám thai ngay khi phát hiện có thai

Ngay khi chậm kinh và thử thai lên 2 vạch, mẹ nên thăm khám ngay tại cơ sở y tế để:

• Kiểm tra tuổi thai
• Xác định vị trí túi thai, loại trừ nguy cơ thai ngoài tử cung
• Xây dựng kế hoạch theo dõi thai kỳ phù hợp

Việc khám thai sớm giúp phát hiện bất thường ngay từ giai đoạn đầu. Từ đó giúp can thiệp kịp thời khi cần thiết.

2. Khám thai đúng lịch hẹn

Khám thai định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ, ngay cả khi thai kỳ bình thường mang lại nhiều lợi ích nổi bật như:

• Giúp theo dõi sự phát triển của thai nhi
• Kiểm tra sức khỏe của mẹ.
• Phát hiện sớm các biến chứng như tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, thai chậm phát triển…
• Tư vấn chế độ chăm sóc phù hợp theo từng giai đoạn.

3. Tuân thủ chế độ dinh dưỡng hợp lý – Lưu ý dành cho mẹ bầu

Trong thai kỳ, thay vì phải “ăn cho hai người” thì mẹ nên ăn đầy đủ và đa dạng thực phẩm. Khẩu phần ăn hàng hàng ngày bao gồm:

• Tinh bột nguyên cám.
• Thịt nạc, cá, trứng, sữa.
• Rau xanh và trái cây tươi.
• Các loại đậu, hạt dinh dưỡng.
• Chất béo lành mạnh từ dầu thực vật, quả bơ hoặc các loại hạt.

Một chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp mẹ tăng cân phù hợp và hỗ trợ thai nhi phát triển toàn diện.

4. Bổ sung vitamin và khoáng chất theo hướng dẫn

Ngoài nguồn thực phẩm, mẹ bầu nên bổ sung các dưỡng chất thiết yếu để hỗ trợ thai nhi phát triển toàn diện. Một số vi chất thường được bác sĩ khuyến nghị gồm:

• Axit folic
• Sắt
• Canxi
• Vitamin D
• I-ốt
• DHA

Lưu ý: Mẹ bầu nên bổ sung đủ, đúng theo chỉ định của bác sĩ. Không được tự ý sử dụng thực phẩm chức năng hoặc thuốc bổ.

5. Uống đủ nước mỗi ngày

Nước đóng vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất và hình thành nước ối. Vì vậy, mẹ cần bổ sung đủ lượng nước cần thiết để đảm bảo các hoạt động của cơ thể:

• Uống khoảng 1,5 – 2,5 lít nước mỗi ngày (hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ).
• Chia nhỏ lượng nước trong ngày.
• Ưu tiên nước lọc, nước canh rau, sữa tươi hoặc nước ép trái cây tươi ít đường
• Hạn chế nước ngọt có gas, cà phê, trà sữa và đồ uống chứa nhiều đường.

6. Không bỏ bữa sáng

Bữa sáng giúp bổ sung năng lượng sau một đêm dài và hạn chế tình trạng hạ đường huyết. Đặc biệt là khi ốm nghén, mẹ nên:

• Ăn thành nhiều bữa nhỏ.
• Lựa chọn thực phẩm dễ tiêu.
• Ăn bánh quy hoặc bánh mì khô trước khi ra khỏi giường nếu thường buồn nôn vào buổi sáng.

7. Kiểm soát cân nặng hợp lý

Tăng cân quá ít có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Ngược lại, việc tăng cân quá nhiều lại làm tăng nguy cơ tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp, thai quá to, khó sinh,…

Để kiểm soát cân nặng hợp lý, mẹ có thể áp dụng một số cách sau:

• Ăn chậm nhai kỹ
• Uống đủ nước
• Ưu tiên thực phẩm giàu đạm, chất xơ và ngũ cốc nguyên hạt
• Hạn chế tối đa đồ ăn nhanh, trà sữa và đồ ngọt
• Vận động nhẹ nhàng để giảm phù nề và ngăn ngừa tích mỡ
• Thăm khám định kỳ

8. Duy trì vận động nhẹ nhàng

Nếu thai kỳ bình thường và sức khoẻ của mẹ ổn định, chị em thể lựa chọn một số bộ môn như đi bộ, bơi lội, yoga bầu hoặc các bài tập kéo giãn nhẹ nhàng.

Việc vận động đúng cách mang lại nhiều lợi ích nổi bật như:

• Cải thiện tuần hoàn máu.
• Giảm tình trạng đau mỏi lưng, phù nề và chuột rút
• Hạn chế táo bón.
• Kiểm soát cân nặng.
• Nâng cao chất lượng giấc ngủ và cải thiện tâm trạng
• Giúp cơ sàn chậu và cơ hông linh hoạt hơn, từ đó giúp sinh nở thuận lợi hơn.

9. Ngủ đủ giấc và nghỉ ngơi hợp lý – Lưu ý dành cho mẹ bầu

Khi mang thai, cơ thể cần nhiều thời gian để phục hồi hơn bình thường. Vì thế, một giấc ngủ chất lượng sẽ giúp phục hồi thể lực, cân bằng nội tiết tố và giảm căng thẳng.

• Ngủ từ 7 – 9 giờ mỗi ngày
• Nghỉ ngơi khi cảm thấy mệt.
• Hạn chế thức khuya.
• Ưu tiên nằm nghiêng bên trái từ tam cá nguyệt thứ hai để hỗ trợ tuần hoàn đến thai nhi.

10. Giữ tinh thần thoải mái

Căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi. Vì vậy, mẹ nên giữ tinh thần thư thái, thoải mái và hạn chế căng thẳng, stress kéo dài.

Một số hoạt động cải thiện tâm trạng mẹ có thể áp dụng:

• Nghe nhạc, đọc sách, nghe podcast, đi shopping,….
• Thiền hoặc tập hít thở.
• Trò chuyện với người thân.
• Tham gia các lớp học tiền sản.

11. Không hút thuốc lá và tránh khói thuốc

Khói thuốc chứa nhiều chất độc có hại cho sự phát triển của thai nhi. Ngay cả khi hít khói thuốc lá thụ động cũng có thể làm tăng nguy cơ:

• Sảy thai.
• Thai chậm phát triển.
• Sinh non.
• Nhau bong non.
• Trẻ nhẹ cân khi sinh.

Vì thế, thai phụ không được hút thuốc lá và tránh xa môi trường có khói thuốc.

12. Không uống rượu bia và hạn chế đồ uống chứa caffeine

• Rượu bia có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ và các cơ quan của thai nhi.
• Đối với caffeine, mẹ nên sử dụng ở mức phù hợp theo khuyến cáo của bác sĩ và hạn chế các loại đồ uống có hàm lượng caffeine cao.

13. Không tự ý dùng thuốc

Một số loại thuốc tưởng chừng vô hại nhưng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Đặc biệt là:

• Thuốc giảm đau, thuốc chống viêm
• Thuốc kháng sinh
• Thuốc trị mụn
• Thuốc huyết áp nhóm ức chế men chuyển.

Các loại thuốc này có thể gây dị tật thai nhi, sảy thai hoặc biến chứng nghiêm trọng. Do đó, trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, chị em nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

14. Thực hiện đầy đủ các xét nghiệm và sàng lọc trước sinh

Việc thực hiện đầy đủ các xét nghiệm và sàng lọc trước khi sinh giúp:

• Theo dõi sự phát triển của thai.
• Phát hiện sớm các dị tật bẩm sinh và bất thường di truyền (như hội chứng Down, Edwards, dị tật ống thần kinh).
• Đánh giá sức khỏe của mẹ và phát hiện sớm các bệnh lý thai kỳ như tiểu đường, tiền sản giật, cao huyết áp,…

15. Phòng ngừa viêm nhiễm trong thai kỳ

Sự thay đổi nội tiết khiến mẹ bầu dễ mắc các bệnh viêm nhiễm hơn. Để giảm nguy cơ mắc các bệnh phụ khoa, chị em cần:

• Vệ sinh vùng kín sạch sẽ, đúng cách.
• Mặc quần lót thoáng khí và thay giặt mỗi ngày
• Không thụt rửa âm đạo.
• Hạn chế căng thẳng và tránh thức khuya
• Quan hệ tình dục an toàn theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nếu có biểu hiện bất thường như ngứa, khí hư có mùi hoặc ra máu, cần đi khám sớm.

16. Theo dõi cử động thai

Từ tuần 28 của thai kỳ, mẹ bầu cần đếm và theo dõi cử động thai (thai máy) mỗi ngày để đánh giá sức khỏe của bé. Bé thường hoạt động mạnh vào các buổi sáng, trưa, tối hoặc sau khi mẹ ăn no

Nếu nhận thấy các dấu hiệu sau thì mẹ cần đến cơ sở y tế để kiểm tra:

• Thai cử động ít hơn 3 lần trong 1 giờ.
• Thai nhi cử động rất ít, hoặc không cử động trong suốt 4-12 giờ.
• Cử động thai có dấu hiệu rung giật liên tục, mạnh bất thường hoặc yếu đi rõ rệt so với mọi ngày.

17. Nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám ngay

Thời kỳ mang thai vô cùng nhạy cảm. Vì thế, khi xuất hiện các biểu hiện sau, chị em cần chủ động thăm khám sớm:

• Ra máu âm đạo bất thường
• Khí hư chuyển màu lạ kèm mùi hôi khó chịu
• Rỉ hoặc vỡ ối.
• Tiểu buốt, tiểu rắt
• Đau bụng ẩm ỉ hoặc đau quặn dữ dội môt bên
• Co cứng tử cung liên tục.
• Tăng cân quá nhanh và bất thường
• Đau đầu nhiều, hoa mắt, chóng mặt, nhìn mờ
• Sốt cao, ớn lạnh, đau nhức mình mẩy
• Sưng phù nhanh chóng ở mặt, bàn tay và ngón tay
• Ngứa dữ dội toàn thân
• Thai máy giảm hoặc ngừng đột ngột

Đây đều có thể là dấu hiệu của các biến chứng thai kỳ cần được xử trí sớm.

Những việc mẹ bầu không nên làm khi mang thai

Bên cạnh việc xây dựng chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt khoa học, mẹ bầu cũng cần tránh một số thói quen có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân và sự phát triển của thai nhi.

Dưới đây là những điều các bác sĩ sản phụ khoa khuyến cáo mẹ bầu không nên làm trong suốt thai kỳ:

• Không tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ
• Không ăn thực phẩm sống, tái hoặc chưa được chế biến kỹ
• Không uống nhiều trà đặc, cà phê, trà sữa hoặc nước ngọt có gas
• Không bỏ bữa, nhịn ăn hoặc áp dụng chế độ giảm cân khi mang thai
• Không thức khuya thường xuyên hoặc mệt mỏi, căng thẳng kéo dài
• Không mang vác vật nặng hoặc vận động quá sức
• Không hút thuốc lá và tránh hít phải khói thuốc
• Không uống rượu bia và sử dụng các chất kích thích
• Không tiếp xúc với hóa chất độc hại, khói bụi hoặc môi trường ô nhiễm
• Không chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau bụng, ra máu âm đạo, rỉ ối hoặc thai máy giảm

Bài viết đã chia sẻ 17 lưu ý dành cho mẹ bầu để có một thai kỳ khoẻ mạnh. Trong quá trình mang thai, nếu có bất kỳ thắc mắc hoặc dấu hiệu bất thường nào, hãy chủ động liên hệ với bác sĩ thay vì tự tìm cách xử lý hoặc nghe theo những kinh nghiệm chưa được kiểm chứng.