DẤU HIỆU TIỀN SẢN GIẬT MẸ BẦU CẦN BIẾT ĐỂ BẢO VỆ THAI KỲ SỚM

Tiền sản giật là một trong những biến chứng thai kỳ nguy hiểm nhất, chiếm tỷ lệ 2-10% tổng số thai kỳ trên toàn thế giới và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong mẹ và tử vong chu sinh. Bệnh thường khởi phát sau tuần thai thứ 20, phổ biến nhất ở 3 tháng cuối thai kỳ, đặc trưng bởi tình trạng tăng huyết áp kết hợp tổn thương đa cơ quan như gan, thận, não. Điều đáng lo ngại là tiền sản giật thường diễn tiến âm thầm, nhiều mẹ bầu chủ quan bỏ qua các dấu hiệu ban đầu, dẫn đến các biến chứng nặng không thể đảo ngược.

Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp đầy đủ các dấu hiệu tiền sản giật từ nhẹ đến nặng, yếu tố nguy cơ và cách phòng ngừa hiệu quả, giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe của mình và em bé.

Tiền sản giật là gì?

Là rối loạn chức năng đa cơ quan liên quan trực tiếp đến thai nghén, không chỉ gây hại cho sức khỏe mẹ mà còn đe dọa tính mạng thai nhi. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, tiền sản giật có thể tiến triển thành sản giật (gây co giật, hôn mê) hoặc các biến chứng nguy hiểm khác như hội chứng HELLP, bong nhau non, thai chết lưu.

Điểm đặc biệt của tiền sản giật là triệu chứng thường nhầm lẫn với các trạng thái thông thường trong thai kỳ, như phù chân hay mệt mỏi. Chính vì vậy, việc nhận diện đúng các dấu hiệu đặc trưng là chìa khóa để điều trị thành công, giảm thiểu tối đa các rủi ro không đáng có.

Những ai có nguy cơ cao bị tiền sản giật?

Tiền sản giật có thể xảy ra ở bất kỳ thai phụ nào, nhưng những người có các yếu tố sau đây thuộc nhóm nguy cơ cao, cần theo dõi sức khỏe chặt chẽ hơn trong suốt thai kỳ:

• Đã từng bị tiền sản giật ở lần mang thai trước
• Có tiền sử mắc tăng huyết áp mạn tính, đái tháo đường type 1/2, bệnh thận hoặc các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống, hội chứng kháng phospholipid
• Mang đa thai, thai to hoặc sử dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản
• Tuổi mẹ dưới 20 hoặc trên 35 tuổi, chỉ số BMI trước khi mang thai trên 30 (béo phì)
• Có tiền sử gia đình (mẹ, chị em ruột) từng mắc tiền sản giật.

Dấu hiệu tiền sản giật điển hình mẹ bầu cần ghi nhớ

Các dấu hiệu của tiền sản giật được chia thành hai nhóm: dấu hiệu cơ bản của bệnh nhẹ và dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng, cần nhập viện cấp cứu ngay.

Dấu hiệu tiền sản giật nhẹ (thường gặp sớm)

Đây là những biểu hiện đầu tiên của bệnh, xuất hiện từ sau tuần thai thứ 20, dễ nhận biết nhất nếu mẹ bầu theo dõi sức khỏe định kỳ:

Tăng huyết áp – dấu hiệu sớm và phổ biến nhất:

• Tăng huyết áp trong tiền sản giật được xác định khi huyết áp tâm thu ≥ 140mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90mmHg, đo ít nhất 2 lần cách nhau 4 giờ khi nghỉ ngơi, ở phụ nữ có huyết áp bình thường trước khi mang thai.
• Nếu huyết áp của bạn tăng hơn 30/15mmHg so với mức trước khi mang thai, cũng là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ mắc bệnh.

Protein niệu bất thường

• Đây là một trong những tiêu chuẩn chẩn đoán chính của tiền sản giật, khi lượng protein bài xuất qua nước tiểu trên 0.3g trong mẫu 24 giờ, hoặc trên 0.5g trong mẫu nước tiểu ngẫu nhiên.
• Thông thường, protein niệu sẽ được bác sĩ kiểm tra trong mỗi lần khám thai định kỳ, nên mẹ bầu không cần tự kiểm tra tại nhà.

Phù toàn thân và tăng cân nhanh bất thường

Khác với phù sinh lý thông thường ở 3 tháng cuối thai kỳ (chỉ phù nhẹ ở chân, nghỉ ngơi kê cao chân sẽ hết), phù do tiền sản giật là phù bệnh lý, xuất hiện từ buổi sáng, lan rộng toàn thân bao gồm mặt, tay chân, không thuyên giảm khi nghỉ ngơi.

• Kèm theo phù là tình trạng tăng cân đột biến: mẹ bầu tăng trên 500gram/tuần hoặc trên 2250gram/tháng, thậm chí có trường hợp tăng 1.5-2kg chỉ trong 1 tuần.
• Nguyên nhân là do mạch máu bị tổn thương, dịch rò rỉ tích tụ trong mô thay vì được thận đào thải ra ngoài.

Dấu hiệu tiền sản giật nặng – cần cấp cứu ngay

Khi bệnh tiến triển nặng, các dấu hiệu dưới đây xuất hiện, cảnh báo tổn thương các cơ quan nội tạng, cần đưa mẹ bầu đến cơ sở y tế ngay lập tức:

• Huyết áp tâm thu ≥ 160mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 110mmHg, không giảm sau khi dùng thuốc hạ áp
• Đau đầu dữ dội kéo dài, khu vực chẩm, uống thuốc giảm đau không hết, kèm theo lờ đờ, rối loạn tri giác
• Rối loạn thị giác: nhìn mờ, hoa mắt, thấy các đốm sáng trước mắt
• Đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải, buồn nôn nôn nhiều, không phải do ốm nghén
• Lượng nước tiểu giảm đột ngột (thiểu niệu), dưới 400ml/24 giờ
• Khó thở, ngực căng nặng do phù phổi cấp, suy tim
• Thiếu máu, da xanh, niêm mạc nhợt kéo dài.

Phương pháp chẩn đoán tiền sản giật

Nếu bạn có các dấu hiệu nghi ngờ mắc tiền sản giật, bác sĩ sẽ thực hiện các xét nghiệm và khám lâm sàng để chẩn đoán chính xác:

• Khám lâm sàng: đo huyết áp nhiều lần trong ngày, kiểm tra tình trạng phù
• Xét nghiệm nước tiểu: kiểm tra lượng protein niệu
• Xét nghiệm máu: đánh giá chức năng gan, thận, số lượng tiểu cầu, men gan để xác định mức độ nặng của bệnh
• Siêu âm thai: theo dõi tình trạng phát triển của thai nhi, phát hiện sớm các dấu hiệu suy thai.

Cách phòng ngừa và xử lý khi có dấu hiệu tiền sản giật

Hiện nay, tiền sản giật chưa có phương pháp điều trị triệt để, nhưng bạn hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả nếu thực hiện đúng các hướng dẫn sau:

• Khám thai định kỳ theo đúng lịch hẹn của bác sĩ.
• Dùng thuốc dự phòng theo chỉ định. Tuyệt đối không tự ý dừng thuốc giữa chừng cũng như tự ý thay đổi đơn thuốc.
• Cần xây dựng lối sống lành mạnh trong suốt thai kỳ.
• Sinh hoạt điều độ, nghỉ ngơi hợp lý, tránh làm việc quá sức.
• Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài.
• Thăm khám bác sĩ chuyên khoa ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Tiền sản giật là biến chứng thai kỳ tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, nhưng nếu được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, mẹ bầu hoàn toàn có thể có một thai kỳ an toàn và sinh ra em bé khỏe mạnh. Hãy luôn chủ động theo dõi sức khỏe, đi khám thai định kỳ và không bỏ qua bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong suốt 9 tháng 10 ngày mang thai. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về các dấu hiệu tiền sản giật, hãy liên hệ ngay với bác sĩ sản khoa để được tư vấn cụ thể.

Nếu bạn đang trong giai đoạn mang thai và cần tư vấn thêm về cách theo dõi sức khỏe thai kỳ tại nhà, bạn có thể Click TÔI CẦN TƯ VẤN, hoặc gọi đến số hotline 0969.668.152. Các bác sĩ Sản phụ khoa sẽ tư vấn, giải đáp miễn phí 24/7.

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội