MỘT THÁNG NÊN UỐNG MẤY VIÊN THUỐC TRÁNH THAI KHẨN CẤP?

 “Tháng này em đã quan hệ không an toàn vài lần và đều dùng thuốc tránh thai khẩn cấp. Em lo lắng không biết một tháng có thể uống mấy viên thuốc tránh thai khẩn cấp là an toàn? Liệu dùng nhiều có ảnh hưởng gì không ạ?” – Bạn Thanh G**** (24 tuổi, Hà Nội)

Đây là băn khoăn thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Trên thực tế, không ít người đang hiểu sai vai trò của thuốc tránh thai khẩn cấp, dẫn đến lạm dụng mà không lường trước được hậu quả đối với sức khỏe sinh sản.

Một tháng có thể uống mất viên thuốc tránh thai khẩn cấp?

Bác sĩ CKI Sản phụ khoa Tạ Thị Hồng Duyên tại Đa khoa Quốc tế Hà Nội giải đáp: “Thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ nên dùng trong những tình huống thật sự khẩn cấp và không quá 1 – 2 lần/tháng. Loại thuốc này không phải phương pháp tránh thai lâu dài và không thể sử dụng thay thế thuốc tránh thai hàng ngày.”

Vì sao không nên lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp?

Thuốc tránh thai khẩn cấp chứa liều hormone progestin rất cao, cao gấp nhiều lần so với thuốc tránh thai hàng ngày. Khi đưa một lượng hormone lớn vào cơ thể trong thời gian ngắn, cơ thể sẽ bị “rối loạn điều khiển nội tiết”.

• Gây rối loạn trục nội tiết – buồng trứng – tử cung

Sự tăng đột ngột của hormone có thể ức chế hoặc trì hoàn rụng trứng bất thường. Tình trạng này lặp lạu nhiều lần sẽ khiến buồng trứng hoạt động kém ổn định.

• Rối loạn chu kỳ kinh nguyệt

Dưới sự thay đổi bất thường của hormone, chị em có thể bị chậm kinh, rong kinh, xuất huyết giữa chu kỳ.  Một số trường hợp bị mất kinh tạm thời do nội tiết chưa kịp hồi phục

• Tăng nguy cơ tránh thai thất bại

Sử dụng nhiều lần trong cùng một chu kỳ có thể làm giảm hiệu quả tránh thai. Không có chuyện càng uống nhiều càng hiệu quả.

• Không bảo vệ khỏi bệnh lây truyền qua đường tình dục

Thuốc tránh thai khẩn cấp là biện pháp “cứu nguy” sau quan hệ, không bảo vệ chị em khỏi các bệnh truyền nhiễm. Nếu bạn tình mắc các bệnh tình dục, nguy cơ lây nhiễm bệnh rất cao.

Tác dụng phụ có thể gặp khi dùng thuốc tránh thai khẩn cấp

Bên cạnh công dụng ngừa thai “khẩn cấp”, thuốc có thể gây nhiều phản ứng không mong muốn như:

• Rối loạn kinh nguyệt: kinh đến sớm hoặc đến muộn hơn bình thường, lượng máu kinh ít hoặc nhiều bất thường.
• Buồn nôn, nôn xuất hiện trong vài giờ đầu. Nếu nôn ói trong vòng 2 giờ, chị em cần uống lại.
• Mệt mỏi, căng tức ngực do thay đổi nội tiết đột ngột
• Đau đầu, chóng mặt, khó chịu toàn thân ở người nhạy cảm với hormone

Những biểu hiện trên thường xảy ra thoáng qua. Nếu tần suất lặp lại nhiều lần, cân cân nhắc sử dụng vì sẽ ảnh hưởng đến sức khoẻ và chất lượng sống.

Khi nào nên sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp?

Để đảm bảo an toàn, chị em tuyệt đối không lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp. Chỉ định đúng trong các tình huống:

• Quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ
• Bao cao su bị rách, tuột hoặc dùng sai cách
• Quên uống thuốc tránh thai hàng ngày từ 2 viên trở lên hoặc uống không đúng giờ trong nhiều ngày liên tiếp.
• Bị cưỡng ép quan hệ

Để đảm hiệu quả tránh thai, cần uống sớm sau quan hệ. Tốt nhất là trong 24 giờ đầu, hiệu quả giảm dần sau 48 – 72 giờ. Một số loại có thể dùng tối đa 120 giờ, nhưng hiệu quả thấp hơn.

Các phương pháp tránh thai an toàn được chuyên gia khuyến cáo

Việc lựa chọn phương pháp tránh thai phù hợp vô cùng quan trọng. Dưới đây là những biện pháp được khuyến cáo áp dụng lâu dài.

Thuốc tránh thai hàng ngày

Là phương pháp nội tiết phổ biến, sử dụng hormone liều thấp để ức chế rụng trứng.

Ưu điểm:

• Hiệu quả tránh thai cao (trên 99%) nếu uống đều đặn đúng giờ mỗi ngày
• Ổn định nội tiết tố, giảm tình trạng rong kinh, chậm kinh
• Giảm đau bụng kinh, giảm mụn nội tiết, cải thiện làn da ở một số người
• Có thể chủ động ngưng để mang thai lại khi có nhu cầu

Nhược điểm:

• Phụ thuộc vào sự tuân thủ của người dùng. Nếu quên uống hoặc uống sai giờ làm giảm rõ rệt hiệu quả tránh thai.
• Có thể gây tác dụng phụ ban đầu: buồn nôn, căng tức ngực, ra máu giữa kỳ
• Không phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục
• Không phù hợp với một số đối tượng: người có tiền sử huyết khối, bệnh tim mạch, hút thuốc lá nhiều…

 Bao cao su

Phương pháp này dùng một lớp màng mỏng (làm từ latex hoặc polyurethane) bao phủ dương vật (hoặc đặt trong âm đạo đối với bao cao su nữ) khi quan hệ tình dục. Cơ chế là tạo hàng rào vật lý ngăn tinh trùng đi vào âm đạo và gặp trứng. Đồng thời ngăn tiếp xúc trực tiếp giữa dịch sinh dục của hai người.

Ưu điểm:

• Dễ sử dụng, dễ tiếp cận, không cần kê đơn
• Hiệu quả khá cao nếu dùng đúng cách
• Giúp phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục (HIV, lậu, sùi mào gà…)
• Không ảnh hưởng nội tiết, an toàn cho hầu hết mọi đối tượng

Nhược điểm:

• Hiệu quả phụ thuộc kỹ năng sử dụng. Nếu đeo sai, bao rách, tuột có thể khiến tránh thai thất bại.
• Có thể gây giảm cảm giác khi quan hệ ở một số người
• Phải sử dụng mỗi lần quan hệ, có thể bất tiện với một số cặp đôi

Đặt vòng tránh thai

Đặt vòng tránh thai là phương pháp đưa một dụng cụ nhỏ (thường hình chữ T) vào bên trong tử cung. Cơ chế hoạt động là ngăn tinh trùng gặp trứng và àm thay đổi môi trường tử cung khiến trứng đã thụ tinh khó làm tổ.

Ưu điểm:

• Hiệu quả cao và kéo dài 5–10 năm
• Không cần nhớ uống thuốc hay chuẩn bị trước quan hệ
• Phù hợp với người đã sinh con, cần tránh thai lâu dài
• Có loại vòng nội tiết giúp giảm lượng kinh, giảm đau bụng kinh

Nhược điểm:

• Cần thực hiện thủ thuật bởi bác sĩ chuyên khoa
• Có thể gây ra máu bất thường, đau bụng nhẹ thời gian đầu
• Không phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục

 Que cấy tránh thai

Khi cấy que tránh thai, bác sĩ sẽ đặt một hoặc vài que nhỏ (kích thước như que diêm) dưới da mặt trong cánh tay. Que cấy sẽ giải phóng hormone progestin liên tục với liều rất thấp vào cơ thể, từ đó:

• Ngăn cản quá trình rụng trứng
• Làm đặc chất nhầy cổ tử cung, khiến tinh trùng khó di chuyển
• Làm niêm mạc tử cung mỏng đi, giảm khả năng làm tổ của trứng

Ưu điểm:

• Hiệu quả cao, phát huy hiệu quả ngừa thai từ 3 – 5 năm
• Tác dụng nhanh sau khi cấy, khả năng mang thai phục hồi sớm sau khi tháo
• Phù hợp với người bận rộn, hay quên

Nhược điểm:

• Một số trường hợp có thể gây rối loạn kinh nguyệt kéo dài
• Tác dụng phụ: tăng cân nhẹ, nổi mụn, thay đổi tâm trạng,…
• Cần thực hiện tại cơ sở y tế, có chi phí ban đầu cao hơn
• Không phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục

Thuốc tránh thai khẩn cấp không phải là giải pháp dùng thường xuyên. Việc lạm dụng có thể gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng chu kỳ kinh và làm giảm hiệu quả tránh thai. Tốt nhất, phụ nữ nên chủ động lựa chọn phương pháp tránh thai an toàn, ổn định và phù hợp với cơ thể.

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội