[HỎI ĐÁP] PHỤ NỮ MANG THAI CẦN TIÊM NHỮNG MŨI GÌ?

Bệnh nhân hỏi: “Em mới phát hiện có thai mấy hôm trước. Lần đầu mang thai nên em khá bỡ ngỡ, không biết mang thai cần tiêm những mũi gì? Mong bác sĩ tư vấn giúp em.”

[Hỏi đáp] Phụ nữ mang thai cần tiêm những mũi gì?

Việc tiêm chủng trong thai kỳ rất quan trọng bởi nó không chỉ bảo vệ người mẹ mà còn tạo miễn dịch thụ động cho thai nhi thông qua nhau thai. Giúp trẻ chống lại bệnh tật trong những tháng đầu đời.

Phụ nữ mang thai bắt buộc phải tiêm 3 loại vắc xin sau:

Vắc xin uốn ván

Uốn ván là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Clostridium tetan. Chúng tồn tại phổ biến trong môi trường sống, thường gặp nhất ở đất, bụi, phân. Nếu không chủ động phòng ngừa, trẻ sơ sinh có thể bị nhiễm uốn ván khi cắt rốn, dẫn đến tỷ lệ tử vong cao.

 Vai trò của vắc xin

Tạo kháng thể chống độc tố uốn ván cho mẹ. Kháng thể này sẽ truyền qua nhau thai, bảo vệ trẻ ngay sau sinh. Đây là biện pháp đơn giản nhưng cứu sống hàng triệu trẻ sơ sinh mỗi năm

Lịch tiêm chi tiết

Trường hợp chưa từng tiêm hoặc không nhớ tiền sử:

• Mũi 1: khi thai ≥ 20 tuần
• Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất 1 tháng
• Mũi 2 cần hoàn thành trước sinh tối thiểu 2 tuần

Trường hợp đã tiêm đủ trước đó: Chỉ cần 1 mũi nhắc lại

Lưu ý: Miễn dịch uốn ván cần thời gian tạo kháng thể nên tiêm càng sớm trong tam cá nguyệt 2 càng tốt. Không nên tiêm quá sát ngày sinh

Vắc xin cúm

Phụ nữ mang thai là nhóm nguy cơ cao mắc cúm do thay đổi miễn dịch, chức năng hô hấp và tăng nhu cầu oxy. Mẹ bầu mắc cúm có nguy cơ đối mặt với nhiều rủi ro nghiêm trọng hơn, ví dụ như:

• Viêm phổi nặng
• Suy hô hấp, phải nhập viện cấp cứu
• Tăng nguy cơ sinh non, nhẹ cân, chậm phát triển

Vai trò của vắc xin: Giảm nguy cơ mắc cúm và hạn chế biến chứng nặng nếu mắc bệnh. Ngoài ra, kháng thể từ mẹ có thể truyền sang thai, giúp bảo vệ trẻ trong 6 tháng đầu sau sinh.

Thời điểm tiêm: Có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ (3 tháng đầu vẫn an toàn). Lý tưởng nhất tiêm trước mùa cúm (tháng 3 – 4 và tháng 9 – 10). Hoặc tiêm ngay khi bắt đầu thai kỳ (nếu chưa tiêm).

Lưu ý: Chỉ dùng vắc xin cúm bất hoạt. Không dùng vắc xin cúm sống dạng xịt mũi

Vắc xin ho gà – bạch hầu – uốn ván

Trẻ dưới 2 tháng tuổi chưa được tiêm phòng nếu mắc ho gà có thể ngưng thở, viêm phổi hoặc tử vong nhanh chóng. Vì thế, việc tiêm vắc xin Tdap là cần thiết để:

• Kích thích cơ thể mẹ tạo kháng thể mạnh
• Kháng thể truyền qua nhau thai bảo vệ trẻ ngay sau sinh

Thời điểm tiêm tối ưu: Tuần 27 – 36 của thai kỳ vì đây là giai đoạn truyền kháng thể qua nhau thai mạnh nhất. Giúp trẻ nhận được lượng kháng thể tối đa

Lưu ý: Mỗi lần mang thai đều cần tiêm lại Tdap, dù trước đó đã tiêm

Lịch tiêm cho mẹ bầu theo từng giai đoạn

Ngoài thông tin mang thai cần tiêm những mũi gì, nữ giới cần nắm được lịch tiêm theo từng giai đoạn.

Giai đoạn trước khi mang thai (chuẩn bị tốt nhất)

Trước khi mang thai là giai đoạn “vàng” để tiêm các vắc xin sau:

• Rubella: Phòng ngừa hội chứng rubella bẩm sinh dẫn đến điếc, tim bẩm sinh, đục thủy tinh thể
• Viêm gan B: Ngăn ngừa lây truyền từ mẹ sang con, giảm nguy cơ trẻ mang virus mạn tính suốt đời
• Thủy đậu: Ngăn chặn biến chứng viêm phổi ở mẹ và dị tật bẩm sinh ở thai (sẹo da, teo chi, tổn thương thần kinh).
• HPV: Phòng ung thư cổ tử cung ở mẹ. Dù không ảnh hưởng trực tiếp đến thai kỳ nhưng rất quan trọng cho sức khỏe sinh sản lâu dài.

Nguyên tắc: Tiêm trước khi mang thai ít nhất 1 – 3 tháng. Đặc biệt với rubella và thủy đậu: cần tránh thai sau tiêm.

Trong thai kỳ

Trong thai kỳ, nguyên tắc quan trọng nhất là chỉ tiêm những vắc xin đã được chứng minh an toàn cho thai nhi:

• Vắc xin uốn ván: Tiêm từ tuần 20 trở đi. Mũi 2 sẽ cách mũi 1 ≥ 1 tháng. Mục tiêu là bảo vệ trẻ khỏi uốn ván rốn.
• Vắc xin cúm: Có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ. Nên tiêm càng sớm càng tốt, trước mùa dịch cúm để giảm nguy cơ viêm phổi, suy hô hấp ở mẹ.
• Vắc xin Tdap (ho gà – bạch hầu – uốn ván): Thời điểm tối ưu là từ tuần 27 – 36. Mỗi lần mang thai đều cần tiêm lại

Những vắc xin chống chỉ định khi mang thai

Một số vắc xin sống giảm độc lực KHÔNG được tiêm trong thai kỳ do nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi:

Vắc xin Rubella

Rubella đặc biệt nguy hiểm trong 3 tháng đầu vì những nguy cơ có thể gây cho cả mẹ và bé như:

• Gây hội chứng rubella bẩm sinh
• Điếc bẩm sinh
• Dị tật tim
• Đục thủy tinh thể
• Tăng nguy cơ sảy thai, thai chết lưu

Nếu tiêm nhầm khi đang mang thai, không bắt buộc đình chỉ thai nhưng cần theo dõi sát. Kết hợp tư vấn chuyên sâu từ bác sĩ chuyên khoa.

Vắc xin phối hợp sởi – quai bị – rubella (MMR)

Bản chất của mũi tiêm này là vắc xin sống kết hợp 3 virus sởi, quai bị và Rubella. Trong đó Rubella vẫn là yếu tố nguy hiểm nhất cho thai nhi.
Tuy nguy cơ thực tế thấp, nhưng không có bằng chứng đủ mạnh để khẳng định an toàn. Vì vậy, mũi tiêm này vẫn được chống chỉ định tuyệt đối.

Vắc xin thủy đậu

Nguy cơ đối với thai nhi

• Hội chứng thủy đậu bẩm sinh
• Sẹo da
• Teo chi
• Tổn thương thần kinh

Ngoài ra, viêm phổi nặng ở mẹ (có thể đe dọa tính mạng). Vì vậy vắc xin thủy đậu (là vắc xin sống) không được tiêm khi đang mang thai

Vắc xin HPV

Vắc xin HPV không phải vắc xin sống nhưng hiện chưa có đủ dữ liệu chứng minh vắc xin này an toàn trên thai kỳ. Do đó các bác sĩ không khuyến cáo tiêm khi đang mang thai

Nếu đã tiêm dở trước đó, chị em có thể tạm hoãn các mũi còn lại sau sinh

Nguyên tắc vàng cần nhớ khi tiêm vắc xin trong thai kỳ

• Chỉ tiêm khi có chỉ định y khoa rõ ràng. Tuyệt đối không tự ý đi tiêm theo lời truyền miệng hoặc quảng cáo
• Ưu tiên vắc xin an toàn (vắc xin bất hoạt, giải độc tố). Không được sử dụn vắc xin sống giảm độc lực:
• Tiêm đúng “thời điểm vàng” của thai kỳ giúp tăng hiệu quả tạo kháng thể. Truyền miễn dịch tối đa cho thai nhi
• Khám sàng lọc kỹ trước tiêm. Giúp phòng ngừa tai biến
• Theo dõi chặt chẽ sau tiêm tại cơ sở y tế tối thiểu 30 phút và tại nhà sau 24- 48 giờ):
• Cần chú ý các dấu hiệu sốt cao > 38.5°C, khó thở, phát ban, mệt lả, choáng,
• Không tiêm khi đang bị sốt cao, nhiễm trùng cấp hoặc đang điều trị bệnh nặng
• Không tiêm trùng lặp hoặc sai lịch làm giảm hiệu quả miễn dịch và tăng nguy cơ phản ứng phụ
• Kết hợp chăm sóc thai kỳ toàn diện: dinh dưỡng khoa học, khám thai định kỳ, nghỉ ngơi và vận động hợp lý

Nếu còn băn khoăn về vấn đề “Mang thai cần tiêm những mũi gì?”, hãy liên hệ ngay số hotline 0969 668 152 để được tư vấn trong thời gian sớm nhất.

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội