GHI NHỚ 25 ĐIỀU KIÊNG KỴ CHO BÀ BẦU

Thời kỳ mang thai vô cùng nhạy cảm, cần kiêng cữ đầy đủ để đảm bảo sức khoẻ của mẹ và sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, nhiều điều kiêng kỵ cho bà bầu hiện nay đang bị hiểu sai, làm quá hoặc truyền miệng thiếu cơ sở khoa học. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp 25 điều kiêng kỵ quan trọng, khoa học mẹ bầu cần ghi nhớ.

Kiêng kỵ cho bà bầu trong ăn uống

Trong quá trình ăn uống, mẹ bầu cần lưu ý một số vấn đề sau:

1. Không ăn thực phẩm sống hoặc tái

Hệ miễn dịch của mẹ trong thai kỳ thường bị duy giảm, khiến cơ thể dễ bị nhiễm khuẩn hơn. Do đó, mẹ cần kiêng ăn thực phẩm sống hoặc chưa nấu chín kỹ như gỏi, sushi, thịt tái,… Bởi chúng có thể chứa vi khuẩn, ký kinh trùng mà nếu ăn thai phụ có thể bị nhiễm trùng. Dẫn đến sốt cao, nhiễm khuẩn huyết, thậm chí gây sảy thai.

2. Kiêng ăn cá chứa hàm lượng thủy ngân cao

Nhiều loại cá lớn như cá mập, cá kiếm, cá thu vua chứa hàm lượng thủy ngân cao. Chất độc thần kinh này có thể đi qua nhau thai và ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh thai nhi. Về lâu dài, thai nhi có thể đối mặt với nguy cơ chậm phát triển trí tuệ, rối loạn vận động.

Bà bầu nên ưu tiên các loại cá ít thủy ngân như cá hồi, cá chép, cá basa và ăn với tần suất hợp lý.

3. Không ăn trứng sống hoặc lòng đào

Trứng chưa chín hoàn toàn là nguồn tiềm ẩn vi khuẩn Salmonella. Khi nhiễm khuẩn, thai phụ có thể bị tiêu chảy, nôn ói kéo dài, gây mất nước và rối loạn điện giải. Tình trạng này có thể kích thích co bóp tử cung, làm tăng nguy cơ dọa sảy thai.

4. Tuyệt đối không sử dụng rượu bia – Điều kiêng kỵ cho bà bầu

Rượu bia là thức uống tuyệt đối tránh vì chúng có thể đi trực tiếp qua nhau thai vào cơ thể thai nhi. Do gan của thai nhi chưa đủ khả năng chuyển hóa cồn, nên rất dễ bị tổn thương. Hội chứng rượu bào thai, với biểu hiện dị tật, chậm phát triển trí tuệ và hành vi là hậu quả nghiêm trọng trẻ có thể đối mặt.

5. Hạn chế caffeine

Caffeine trong cà phê, trà đặc, nước tăng lực có thể làm tăng nhịp tim của mẹ và thai nhi. Đồng thời ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi nếu sử dụng quá mức.
Nghiên cứu cho thấy tiêu thụ quá 200mg caffeine/ngày có thể làm tăng nguy cơ sảy thai hoặc thai nhẹ cân. Vì thế, mẹ nên ưu tiên nước lọc, nước canh rau, nước trái cây hoặc sữa tiệt trùng.

6. Không sử dụng sữa và phô mai chưa tiệt trùng

Các sản phẩm từ sữa chưa tiệt trùng có thể chứa vi khuẩn Listeria. Đây là tác nhân nguy hiểm có thể gây viêm màng ối, sinh non hoặc nhiễm trùng sơ sinh. Do đó, thai phụ chỉ nên sử dụng sữa và các chế phẩm từ sữa đã được tiệt trùng và có nguồn gốc rõ ràng.

7. Kiêng kỵ cho bà bầu – Không ăn thực phẩm mốc, ôi thiu

Thực phẩm bị mốc có thể chứa độc tố aflatoxin, gây tổn thương gan và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.
Việc tiêu thụ lâu dài có thể làm tăng nguy cơ dị tật hoặc suy dinh dưỡng bào thai. Để đảm bảo an toàn, mẹ cần kiểm tra kỹ đồ ăn trước khi dùng. Tránh ăn đồ để lâu hoặc không rõ nguồn gốc.

8. Không lạm dụng các loại thảo dược

Những thảo dược tự nhiên được cho là an toàn là nhưng thực tế không hoàn toàn vô hại như nhiều người nghĩ. Một số loại như ngải cứu, rau răm, ích mẫu có thể kích thích tử cung co bóp. Vì thế, cần kiểm soát chặt chẽ liều lượng khi sử dụng để tránh sảy thai hoặc sinh non, đặc biệt là trong 3 tháng đầu.

Kiêng kỵ cho bà bầu trong sinh hoạt

Trong sinh hoạt hàng ngày, bà bầu cần lưu ý một số điều kiêng kỵ sau:

9. Không mang vác vật nặng

Lao động vất vả, mang vác nặng làm tăng áp lực ổ bụng và sàn chậu, gây co thắt tử cung. Điều này đặc biệt nguy hiểm trong tam cá nguyệt thứ nhất và thứ ba. Nếu có việc thực sự cần, mẹ bầu nên nhờ người hỗ trợ để đảm bảo an toàn.

10. Tránh vận động mạnh hoặc thể thao cường độ cao

Hoạt động chạy nhanh, nhảy, tập thể thao cường độ mạnh có thể ảnh hưởng đến sự bám của bánh nhau. Đặc biệt trong 3 tháng đầu thai kỳ có thể gây chảy máu và bong nhau thai. Mẹ bầu nên vận động chậm, nhẹ nhàng và lựa chọn hình thức vận động nhẹ như đi bộ, yoga cho bà bầu.

11. Không ngồi hoặc đứng một tư thế quá lâu – Điều kiêng kỵ cho bà bầu

Giữ nguyên một tư thế lâu làm cản trở quá trình tuần hoàn máu, đặc biệt là vùng chi dưới. Gây phù chân, giãn tĩnh mạch hoặc tăng nguy cơ huyết khối. Để giảm thiểu tình trạng này, mẹ nên thay đổi tư thế sau mỗi 30 – 60 phút hoặc vận động nhẹ.

12. Không nằm ngửa lâu

Ở giai đoạn giữa và cuối thai kỳ, thai lớn khiến tử cung chèn ép vào tĩnh mạch chủ dưới khi nằm ngửa. Điều này khiến làm giảm lượng máu về tim, từ đó làm giảm lượng máu nuôi thai. Tư thế tốt nhất dành cho phụ nữ mang thai là nằm nghiêng bên trái.

13. Tránh tắm nước quá nóng hoặc xông hơi

Nhiệt độ cơ thể tăng cao trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến sự hình thành hệ thần kinh của thai nhi, đặc biệt trong 3 tháng đầu. Mẹ nên tắm nước ấm vừa phải, tránh ngâm mình lâu trong nước nóng.

14. Kiêng kỵ cho bà bầu – Không thức khuya thường xuyên

Thức khuya là kẻ thù của nội tiết tố người mẹ. Làm rối loạn đồng hồ sinh học, ảnh hưởng đến sức khoẻ tổng thể và sự phát triển của thai nhi. Để đảm bảo mẹ khoẻ, bé phát triển tốt, nên đảm bảo giờ giấc sinh hoạt ổn định, ngủ đủ 8 tiếng mỗi đêm.

15. Hạn chế stress kéo dài

Stress làm tăng hormone cortisol và adrenaline. Khi kéo dài, các hormone này có thể làm co mạch máu nuôi thai và tác động đến hệ thần kinh thai nhi.

Nguy cơ tiềm ẩn:

• Thai chậm phát triển trong tử cung
• Tăng nguy cơ sinh non
• Trẻ sinh ra dễ rối loạn hành vi, cảm xúc

Vì thế, thai phụ cần duy trì trạng thái tinh thần ổn định, ngủ đủ giấc, có thể tập yoga hoặc thiền nhẹ.

Kiêng kỵ cho bà bầu trong đời sống tình dục

16. Không quan hệ khi có nhau tiền đạo

Nhau tiền đạo là tình trạng bánh nhau nằm thấp, che một phần hoặc toàn bộ cổ tử cung. Đây là trường hợp chống chỉ định tuyệt đối quan hệ tình dục khi mang thai. Bởi trường hợp này bánh nhau rất dễ tổn thương. Khi quan hệ thực sự sẽ làm bong nhau, gây một loạt biến chứng nguy hiểm:

• Xuất huyết ồ ạt, đe dọa tính mạng mẹ
• Sinh non hoặc mất thai
• Phải can thiệp cấp cứu

17. Kiêng kỵ cho bà bầu khi quan hệ – Tránh các tư thế gây áp lực lên bụng

Vấn đề thường gặp:
Nhiều cặp đôi không điều chỉnh tư thế khi thai lớn dần, dẫn đến chèn ép trực tiếp lên tử cung.

Từ tam cá nguyệt thứ hai, thai bắt đầu phát triển nhanh và kích thước lớn. Vì vậy các cặp vợ chồng cần tránh các tư thế quan hệ đè lên bụng. Bởi áp lực từ bên ngoài có thể:

• Làm giảm lưu lượng máu đến nhau thai
• Gây khó chịu, đau bụng cho mẹ
• Khiến thai nhi thiếu oxy tạm thời
• Co cứng tử cung, stress cho mẹ

Nguyên tắc khi quan hệ là mẹ cần cảm thấy thoải mái, không đau, không khó thở. Ưu tiên các tư thế úp thìa, doggy, cưỡi ngựa,… để giảm áp lực vùng hạ vị.

18. Không quan hệ thô bạo

Quan hệ thô bạo gây kích thích mạnh lên cổ tử cung và âm đạo. Ngoài ra, tinh dịch chứa prostaglandin – một chất làm mềm cổ tử cung và kích thích co bóp tử cung. Việc quan hệ mạnhvaf không sử dụng biện pháp bảo vệ có thể gây:

• Tăng nguy cơ sinh non, đặc biệt ở thai kỳ nguy cơ cao)
• Gây tổn thương niêm mạc âm đạo, dẫn đến chảy máu
• Kích thích cơn gò tử cung

Khuyến nghị: Thai phụ nên quan hệ nhẹ nhàng, chậm, không kéo dài quá mức. Đi khám ngay nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường sau quan hệ như đau rát, ra máu, ra nước,…

19. Tránh quan hệ khi có dấu hiệu dọa sảy thai

Quan hệ và đạt cực khoái khi đang mang thai khiến cơ thể giải phóng oxytocin. Hormone này có khả năng kích thích các cơn co thắt tử cung, đặc biệt nguy hiểm khi tử cung đang ở trạng thái kích thích do doạ sảy. Cùng với tác động cơ học khi giao hợp có thể tác động đến cổ tử cung, gây sảy thai, chảy máu nhiều.

Dấu hiệu nhận biết doạ sảy bao gồm:

• Đau âm ỉ hoặc đau quặn vùng bụng dưới
• Ra máu âm đạo (dù ít hay nhiều)
• Cảm giác nặng bụng, tức vùng hạ vị

Khi có dấu hiệu dọa sảy thai, cần kiêng quan hệ hoàn toàn cho đến khi bác sĩ xác nhận thai ổn định. Không chỉ kiêng giao hợp, mà còn nên hạn chế kích thích vùng kín.

20. Kiêng kỵ cho bà bầu – Không quan hệ khi đang có viêm nhiễm phụ khoa

Tuyệt đối không quan hệ khi đang bị viêm âm đạo, viêm cổ tử cung hoặc nhiễm trùng lây qua đường tình dục. Việc cố tình quan hệ có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như:

• Vi khuẩn có thể lan sâu hơn vào tử cung, gây viêm nhiễm vùng chậu
• Lây chéo cho bạn tình
• Làm tình trạng viêm nặng hơn, dẫn đến viêm màng ối,…
• Tăng nguy cơ sinh non, nhiễm trùng sơ sinh

Thai phụ điều trị dứt điểm trước khi quan hệ trở lại. Trong một số trường hợp, cả hai vợ chồng cần điều trị đồng thời.

Kiêng kỵ cho bà bầu liên quan đến môi trường sống

21. Không tự ý dùng thuốc trong thai kỳ

3 tháng đầu thai kỳ là thời điểm các cơ quan của thai nhi đang hình thành. Việc dùng thuốc cần thận trọng bởi nhiều loại thuốc có thể đi qua nhau thai và tác động trực tiếp đến quá trình này.

Tự ý dùng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, thuốc trị mụn chứa isotretinoin, thuốc nội tiết, thuốc chống động kinh,.. có thể dẫn đến nguy cơ:

• Dị tật tim, não, chi
• Sảy thai hoặc thai lưu
• Ảnh hưởng chức năng gan, thận của thai

Khuyến có: Phụ nữ mang thai chỉ dùng thuốc khi có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa liên quan. Khi đi khám bất kỳ chuyên khoa nào, cần thông báo đang mang thai để bác sĩ lựa chọn thuốc phù hợp.

22. Không hút thuốc và tránh khói thuốc thụ động

Nicotine và carbon monoxide trong khói thuốc gây co mạch máu, làm giảm lượng máu và oxy đến thai nhi. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thai. Nguy cơ thai phụphải đối mặt:

• Thai nhẹ cân, suy dinh dưỡng bào thai
• Sinh non
• Tăng nguy cơ nhau bong non
• Tăng nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh

Không chỉ hút thuốc chủ động, mà hít phải khói thuốc (thụ động) cũng gây hại tương tự. Vì thế, mẹ cần tránh hoàn toàn môi trường có khói thuốc. Gia đình, đặc biệt là chồng, cần ngừng hút thuốc hoặc không hút gần thai phụ.

23. Kiêng kỵ cho bà bầu – Tránh tiếp xúc hóa chất độc hại

Hóa chất độc hại có thể xâm nhập vào cơ thể qua da, đường hô hấp hoặc đường tiêu hóa. Sau đó đi vào máu và qua nhau thai. Một số chất có khả năng gây độc, dẫn đến dị tật, thai chậm phát triển, tăng nguy cơ sinh non,…

Các nguồn hóa chất thường gặp trong đời sống cần tránh xa:

• Thuốc trừ sâu, thuốc diệt côn trùng
• Sơn, dung môi, xăng dầu
• Chất tẩy rửa mạnh, nước lau nhà, thuốc nhuộm tóc

Khuyến cáo: Hạn chế tối đa tiếp xúc trực tiếp với hóa chất. Nếu bắt buộc phải tiếp xúc, cần đeo găng tay, khẩu trang, làm việc trong môi trường thông thoáng,…

24. Tránh tiếp xúc với phân mèo

Phân mèo chứa Toxoplasma – một loại ký sinh trùng cực lỳ nguy hiểm với thai nhi:

• Dị tật não úng thủy
• Tổn thương mắt, mù bẩm sinh
• Chậm phát triển trí tuệ
• Thai chết lưu

Nguy cơ lây nhiễm đến từ việc dọn phân mèo không bảo hộ.  Tiếp xúc đất, cát có chứa trứng ký sinh trùng hoặc ăn thực phẩm sống nhiễm Toxoplasma.

25. Tránh môi trường đông người, ô nhiễm, dễ lây nhiễm bệnh

Mang thai khiến hệ miễn dịch suy giảm, cơ thể dễ nhiễm virus, vi khuẩn hơn bình thường. Để giảm nguy cơ mắc cúm, sốt virus, COVID-19, Rubella,… thai phụ cần hạn chế đến nơi đông người, đặc biệt là trong mùa dịch. Bắt buộc đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên và tiêm phòng đầy đủ trước theo chỉ định.

Bài viết đã trình bày 25 điều kiêng kỵ cho bà bầu trong sinh hoạt hàng ngày. Nếu còn thắc mắc cần giải đáp, vui lòng liên hệ 0969 668 152 để được tư vấn trong thời gian sớm nhất.