CẨM NANG NHẬN BIẾT SỚM UNG THƯ CỔ TỬ CUNG

• Ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh ung thư nguy hiểm thường gặp ở phụ nữ. Bệnh hình thành khi các tế bào tại cổ tử cung tăng sinh bất thường và mất kiểm soát, gây tổn thương cấu trúc cơ quan này. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản, thậm chí là tính mạng người bệnh.

Vài nét bệnh ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung là tình trạng các tế bào tại cổ tử cung tăng sinh mất kiểm soát, dẫn đến hình thành khối u ác tính. Khi các tế bào ung thư phát triển mạnh, chúng sẽ xâm lấn các mô xung quanh và lan sang các cơ quan khác trong cơ thể.

Tác nhân chính gây bệnh – Mối liên hệ giữa virus HPV và ung thư cổ tử cung

Hầu hết các trường hợp mắc ung thư cổ tử cung đều có liên quan trực tiếp đến virus HPV (Human Papillomavirus) – một loại virus lây truyền chủ yếu qua đường tình dục.

• Khoảng 99% trường hợp ung thư có liên quan đến nhiễm HPV.
• Virus HPV có hơn 100 chủng khác nhau, trong đó khoảng 14 loại có nguy cơ gây ung thư.
• Hai type nguy hiểm nhất là HPV 16 và HPV 18, chiếm khoảng 70% các ca ung thư trên toàn thế giới.

Virus HPV sau khi xâm nhập vào cơ thể sẽ gây ra những biến đổi về cấu trúc DNA của tế bào. Theo thời gian, những tế bào này dần dần chuyển thành tổn thương tiền ung thư và sau đó phát triển thành ung thư thực sự.

Dù vậy, không phải tất cả phụ nữ nhiễm HPV đều bị ung thư. Trong nhiều trường hợp, hệ miễn dịch có thể tự loại bỏ virus.

Các giai đoạn tiến triển của ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung thường tiến triển qua nhiều giai đoạn từ nhẹ đến nặng, bao gồm:

• Giai đoạn tiền ung thư (loạn sản cổ tử cung)

Các tế bào cổ tử cung đã có sự thay đổi bất thường nhưng chưa xâm lấn sâu vào mô xung quanh. Giai đoạn này nếu được phát hiện thông qua tầm soát (Pap smear hoặc xét nghiệm HPV) có thể được điều trị dứt điểm.

• Giai đoạn ung thư tại chỗ

Các tế bào ung thư đã xuất hiện nhưng vẫn chỉ khu trú trong lớp biểu mô của cổ tử cung, chưa lan sang các mô khác.

• Giai đoạn ung thư xâm lấn

Tế bào ung thư bắt đầu xâm nhập vào các lớp mô sâu của cổ tử cung và có thể lan sang các cấu trúc lân cận như âm đạo, tử cung hoặc vùng chậu.

• Giai đoạn lan rộng (di căn)

Ở giai đoạn muộn, tế bào ung thư có thể lan đến bàng quang, trực tràng hoặc di căn đến các cơ quan xa như gan, phổi, hạch bạch huyết.

Ung thư cổ tử cung tiến triển âm thầm, từ khi nhiễm virus HPV đến khi hình thành ung thư có thể kéo dài từ 5 – 15 năm, thậm chí lâu hơn. Trong thời gian này, người bệnh có thể không xuất hiện triệu chứng rõ ràng, khiến nhiều phụ nữ chủ quan và chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn.

Dấu hiệu cảnh báo ung thư cổ tử cung

Dấu hiệu nhận biết bệnh ung thư cổ tử cung:

• Ra máu âm đạo ngoài kỳ kinh, sau quan hệ, đặc biệt là sau mãn kinh
• Khí hư ra nhiều, màu vàng, xanh, nấu, mùi hôi khó chịu và đôi khi lẫn máu.
• Đau rát khi quan hệ, khó chịu sâu trong vùng chậu
• Đau âm ỉ vùng bụng dưới, đau lan xuống thắt lưng hoặc chân
• Rối loạn kinh nguyệt, rong kinh, rong huyết, lượng máu kinh nhiều bất thường
• Thường xuyên chán ăn, sụt cân nhanh không rõ lý do, mệt mỏi kéo dài
• Tiểu buốt, tiểu khó, tiểu bón, một số trường hợp táo bón kéo dài, đau khi đi vệ sinh.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây ung thư cổ tử cung

Virus HPV là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh. Khi kết hợp với nhiều yếu tố nguy cơ khác sẽ làm tăng khả năng phát triển thành ung thư.

Quan hệ tình dục sớm

Quan hệ tình dục quá sớm (trước 18 tuổi) làm tăng nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung. Nguyên nhân là do niêm mạc cổ tử cung của trẻ vị thành niên chưa hoàn thiện, dễ bị tổn thương và nhiễm virus khi tiếp xúc với tác nhân gây bệnh.

Suy giảm hệ miễn dịch 

Nữ giới có miễn dịch yếu, đặc biệt là người mắc bệnh mạn tính, người nhiễm HIV hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch,… có nguy cơ nhiễm HPV cao hơn người khác. Đặc biệt, virus có xu hướng tồn tại lâu hơn, ảnh hưởng mạnh mẽ và làm tổn thương tế bào cổ tử cung.

Sinh nhiều con

Phụ nữ sinh nhiều con hoặc mang thai khi còn quá trẻ có thể làm cổ tử cung bị tổn thương lặp đi lặp lại. Từ đó tăng nguy cơ biến đổi tế bào.

Hút thuốc lá

Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung do các thành phần độc hại trong thuốc lá làm suy yếu hệ miễn dịch và tăng khả năng tổn thương DNA của tế bào cổ tử cung

Viêm nhiễm phụ khoa kéo dài

Mắc bệnh viêm phụ khoa như viêm cổ tử cung, viêm lộ tuyến cổ tử cung, viêm âm đạo tái phát nhiều lần mà không điều trị triệt để sẽ làm tổn thương niêm mạc cổ tử cung và tạo điều kiện thuận lợi cho virus HPV xâm nhập.

Vệ sinh phụ khoa không đúng cách

Vệ sinh vùng kín không sạch sẽ, thường xuyên thụt rửa âm đạo khiến vùng kín dễ nhiễm khuẩn và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh phụ khoa, trong đó có các bệnh ung thư.

4. Những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh

• Phụ nữ từ 30 – 50 tuổi
• Phụ nữ quan hệ tình dục sớm trước 18 tuổi có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung cao hơn.
• Phụ nữ có nhiều bạn tình hoặc bạn tình có đời sống tình dục phức tạp, khả năng mang virus HPV cao
• Phụ nữ có tiền sử viêm nhiễm phụ khoa kéo dài, đặc biệt là viêm cổ tử cung tái phát
• Phụ nữ có hệ miễn dịch suy giảm (thường là người nhiễm HIV, người mắc bệnh mạn tính hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch trong thời gian dài).
• Phụ nữ sinh nhiều con hoặc sinh con khi còn quá trẻ
• Phụ nữ hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc
• Phụ nữ ít khám phụ khoa và không tầm soát ung thư định kỳ

Các phương pháp tầm soát ung thư cổ tử cung hiện nay

Tầm soát ung thư cổ tử cung là quá trình thực hiện các xét nghiệm chuyên khoa nhằm phát hiện sớm những thay đổi bất thường ở tế bào cổ tử cung. Từ đó phát hiện sớm các nguy cơ ung thư tiềm ẩn ngay cả khi nữ giới chưa xuất hiện triệu chứng.

Mục đích của việc tầm soát là:

• Phát hiện các tế bào bất thường có nguy cơ phát triển thành ung thư
• Phát hiện ung thư ở giai đoạn rất sớm
• Can thiệp và điều trị kịp thời trước khi bệnh tiến triển nặng
• Giảm nguy cơ tử cung do ung thư

Các phương pháp tầm soát phổ biến hiện nay

• Xét nghiệm Pap smear (phết tế bào cổ tử cung)

Đây là phương pháp phổ biến nhất, giúp phát hiện các tế bào cổ tử cung bất thường hoặc tiền ung thư thông qua việc lấy mẫu tế bào tại cổ tử cung để xét nghiệm.

• Xét nghiệm HPV

Xét nghiệm này giúp phát hiện sự hiện diện của virus HPV – tác nhân chính gây ung thư. Phương pháp này đặc biệt có giá trị trong việc xác định nguy cơ mắc bệnh.

• Soi cổ tử cung

Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ có thể sử dụng thiết bị chuyên dụng để quan sát trực tiếp bề mặt cổ tử cung và phát hiện các vùng tổn thương bất thường.

Khi nào nữ giới nên đi tầm soát ung thư cổ tử cung?

• Phụ nữ từ 21 tuổi trở lên
• Phụ nữ đã quan hệ tình dục nên khám phụ khoa và tầm soát định kỳ 3 năm/lần hoặc theo chỉ định của bác sĩ
• Nữ giới nhiễm virus HPV hoặc có tiền sử viêm phụ khoa kéo dài cần tầm soát thường xuyên hơn.

Tiêm vaccine HPV – biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Tiêm vaccin HPV là một trong những biện pháp dự phòng ung thư chủ động và hiệu quả nhất hiện nay. Tiêm vaccine được các chuyên gia y tế công nhận là đã giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm virus HPV cùng như mắc bệnh ung thư cổ tử cung.

Lợi ích của việc tiêm vaccine HPV

• Tạo miễn dịch mạnh, giảm nguy cơ nhiễm virus HPV, đặc biệt là các chủng nguy cơ cao như HPV type 16, 18
• Phòng ngừa tổn thương tế bào bất thường ở cổ tử cung (tiền ung thư). Giảm nguy cơ mắc ung thư trong tương lai
• Bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài, hỗ trợ nâng cao chất lượng cuộc sống.

Các chuyên gia khuyến cáo nên tiêm vaccine HPV càng sớm càng tốt, đặc biệt là trước khi có quan hệ tình dục lần đầu.

Những nhóm đối tượng nên tiêm vaccine

• Trẻ em và thanh thiếu niên (9 – 14 tuổi): Đây là giải đoạn tiêm vaccine hiệu quả nhất, vì hệ miễn dịch đáp ứng tốt và hầu hết chưa tiếp xúc với virus HPV.
• Thanh niên và người trưởng thành (15 – 26 tuổi): Những người trong độ tuổi này được khuyến khích tiêm vaccine để giảm nguy cơ nhiễm HPV.
• Người trưởng thành (trên 26 tuổi): Cả nam và nữ trưởng thành vẫn có thể tiêm vaccine HPV theo tư vấn của bác sĩ.

Lưu ý: Dù vaccine có khả năng phòng ngừa nhiều chủng HPV nguy hiểm, nhưng không bảo vệ được tất cả các chủng HPV gây ung thư. Vì thế, ngay cả khi đã tiêm vaccine, nữ giới cần chủ động phòng ngừa bệnh, kết hợp khám phụ khoa và tầm soát ung thư định kỳ (Pap smear hoặc xét nghiệm HPV) theo khuyến cáo của bác sĩ

Cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả

• Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su khi chưa có mục đích mang thai
• Giới hạn tối đa số lượng bạn tình, chung thuỷ 1 vợ – 1 chồng
• Nói “KHÔNG” với mối quan hệ tình một đêm, tránh quan hệ gái mại dâm, trai bao, hoặc
• Tiêm đầy đủ vaccine HPV
• Khám phụ khoa định kỳ 6 tháng – 1 năm/lần và tầm soát ung thư mỗi 3 năm 1 lần
• Vệ sinh vùng kín đúng cách, giữ vùng kín khô thoáng
• Ăn uống đầy đủ dưỡng chất, đặc biệt là rau xanh và trái cây
• Hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích
• Điều trị dứt điểm các bệnh viêm nhiễm phụ khoa
• Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao để tăng cường sức đề kháng

Hy vọng nội dung bài viết trên đã giúp chị em hiểu rõ hơn về căn bệnh ung thư cổ tử cung. Nếu còn thắc mắc cần giải đáp, vui lòng liên hệ hotline 0969 668 152 để được hỗ trợ trong thời gian sớm nhất.

Phòng Khám Đa Khoa Quốc Tế Hà Nội